Οικουμενικον Πατριαρχείον
Οικουμενικον Πατριαρχείον
Οικουμενικον Πατριαρχείον

 

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ
τς Ἁ­γί­ας και Με­γά­λης Συ­νό­δου τς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κλη­σί­ας
(Κρή­τη, 2016)

 

Ες τό ὄ­νο­μα τοῦ Πα­τρός καί τοῦ Υἱ­οῦ καί τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος

 

   Ὕ­μνον εὐ­χα­ρι­στί­ας ἀ­να­πέμ­πο­μεν τῷ ἐν Τρι­ά­δι προ­σκυ­νου­μέ­νῳ Θε­ῷ, τῷ ἀ­ξι­ώ­σαν­τι ἡ­μᾶς συ­νελ­θεῖν κα­τά τάς ἡ­μέ­ρας τῆς Πεν­τη­κο­στῆς ἐ­πί τό αὐ­τό ἐν τῇ νή­σῳ Κρή­τῃ, τῇ ἁ­γι­α­σθεί­σῃ ὑ­πό τοῦ Ἀ­πο­στό­λου τῶν Ἐ­θνῶν Παύ­λου καί τοῦ μα­θη­τοῦ αὐ­τοῦ Τί­του, τοῦ «γνη­σί­ου τέ­κνου κα­τά κοι­νήν πί­στιν» (Τίτ. α’, 4), καί, Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος ἐ­πι­νεύ­σει, πε­ραι­ῶ­σαι τάς ἐρ­γα­σί­ας τῆς Ἁ­γί­ας καί Με­γά­λης Συ­νό­δου τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου ἡ­μῶν Ἐκ­κλη­σί­ας, συγ­κλη­θεί­σης ὑ­πό τῆς Α. Θ Πα­να­γι­ό­τη­τος τοῦ Οἰ­κου­με­νι­κοῦ Πα­τρι­άρ­χου κ. κ. Βαρ­θο­λο­μαί­ου, συμ­φρο­νούν­των τῶν Μα­κα­ρι­ω­τά­των Προ­κα­θη­μέ­νων τῶν Ἁ­γι­ω­τά­των Ὀρ­θο­δό­ξων Ἐκ­κλη­σι­ῶν, εἰς δό­ξαν τοῦ εὐ­λο­γη­μέ­νου ὀ­νό­μα­τος Αὐ­τοῦ καί ἐ­π’ ἀ­γα­θῷ τοῦ λα­οῦ τοῦ Θε­οῦ καί τοῦ κό­σμου παν­τός, συ­νο­μο­λο­γοῦν­τες με­τά τοῦ θεί­ου Παύ­λου «οὕ­τως ἡ­μᾶς λο­γι­ζέ­σθω ἄν­θρω­πος, ὡς ὑ­πη­ρέ­τας Χρι­στοῦ καὶ οἰ­κο­νό­μους μυ­στη­ρί­ων Θε­οῦ» (Α’ Κορ. δ´, 1).

   Ἡ Ἁ­γί­α καί Με­γά­λη Σύ­νο­δος τῆς μι­ᾶς, ἁ­γί­ας, κα­θο­λι­κῆς καί ἀ­πο­στο­λι­κῆς Ἐκ­κλη­σί­ας ἀ­πο­τε­λεῖ αὐ­θεν­τι­κήν μαρ­τυ­ρί­αν τῆς πί­στε­ως εἰς τόν Θε­άν­θρω­πον Χρι­στόν, τόν Μο­νο­γε­νῆ Υἱ­όν καί Λό­γον τοῦ Θε­οῦ, τόν φα­νε­ρώ­σαν­τα, δι­ά τῆς ἐ­ναν­θρω­πή­σε­ως, τοῦ ὅ­λου ἐ­πι­γεί­ου ἔρ­γου, τῆς σταυ­ρι­κῆς θυ­σί­ας καί τῆς ἀ­να­στά­σε­ώς Αὐ­τοῦ, τόν Τρι­α­δι­κόν Θε­όν ὡς ἄ­πει­ρον Ἀ­γά­πην. Ὅ­θεν, ἐν ἑ­νί στό­μα­τι καί μι­ᾷ καρ­δί­ᾳ ἀ­πευ­θύ­νο­μεν τόν λό­γον τῆς «ἐν ἡ­μῖν ἐλ­πί­δος» (Α’ Πέ­τρ. γ’, 15) οὐ μό­νον πρός τά τέ­κνα τῆς Ἁ­γι­ω­τά­της ἡ­μῶν Ἐκ­κλη­σί­ας, ἀλ­λά καί πρός πάν­τα ἄν­θρω­πον, «τόν μα­κράν καί τόν ἐγ­γύς» (Ἐ­φεσ. β’, 17). Ἡ «ἐλ­πὶς ἡ­μῶν» (Α’ Τιμ. α’, 1), ὁ Σω­τήρ τοῦ κό­σμου, ἀ­πε­κα­λύ­φθη ὡς «Θε­ός με­θ’ ἡ­μῶν» (Ματθ. α’, 23) καί ὡς Θε­ός «ὑ­πὲρ ἡ­μῶν» (Ρωμ. η’, 32), «ὅς πάν­τας ἀν­θρώ­πους θέ­λει σω­θῆ­ναι καί εἰς ἐ­πί­γνω­σιν ἀ­λη­θεί­ας ἐλ­θεῖν» (Α’ Τιμ. β’, 4). Τόν ἔ­λε­ον κη­ρύτ­τον­τες καί τήν εὐ­ερ­γε­σί­αν οὐ κρύ­πτον­τες, ἐν ἐ­πι­γνώ­σει τῶν λό­γων τοῦ Κυ­ρί­ου «ὁ οὐ­ρα­νός καί ἡ γῆ πα­ρε­λεύ­σον­ται, οἱ δέ λό­γοι μου οὐ μή πα­ρέλ­θω­σιν» (Ματθ. κδ’, 35), ἐν «χα­ρᾷ πε­πλη­ρω­μέ­νῃ» (Α’ Ἰ­ω­άν. α’, 4) εὐ­αγ­γε­λι­ζό­με­θα τόν λό­γον τῆς πί­στε­ως, τῆς ἐλ­πί­δος καί τῆς ἀ­γά­πης, προ­σβλέ­πον­τες πρός τήν «ἀ­νέ­σπε­ρον καὶ ἀ­δι­ά­δο­χον καὶ ἀ­τε­λεύ­τη­τον ἡ­μέ­ραν» (Μ. Βα­σι­λεί­ου, ΕςτήνἙ­ξα­ή­με­ρο­ν Β’. PG 29, 52). Τό γε­γο­νός ὅ­τι «τό πο­λί­τευ­μα ἡ­μῶν ἐν οὐ­ρα­νοῖς ὑ­πάρ­χει» (Φι­λιπ. γ’, 20), δέν ἀ­ναι­ρεῖ, ἀλ­λ’ ἐν­δυ­να­μώ­νει τήν μαρ­τυ­ρί­αν ἡ­μῶν ἐν τῷ κό­σμῳ.

   Ἐν τού­τῳ στοι­χοῦ­μεν τῇ πα­ρα­δό­σει τῶν Ἀ­πο­στό­λων καί Πα­τέ­ρων ἡ­μῶν, οἵ­τι­νες εὐ­ηγ­γε­λί­ζον­το τόν Χρι­στόν καί τήν δι’ αὐ­τοῦ σω­στι­κήν ἐμ­πει­ρί­αν τῆς πί­στε­ως τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, θε­ο­λο­γοῦν­τες «ἁ­λι­ευ­τι­κῶς», ἤ­γουν ἀ­πο­στο­λι­κῶς πρός τούς ἀν­θρώ­πους ἑ­κά­στης ἐ­πο­χῆς δι­ά νά με­τα­δώ­σουν εἰς αὐ­τούς τό Εὐ­αγ­γέ­λι­ον τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας «ᾗ Χρι­στός ἡ­μᾶς ἠ­λευ­θέ­ρω­σεν» (Γαλ. ε´, 1). Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α δέν ζῇ δι­ά τόν ἑ­αυ­τόν της. Προ­σφέ­ρε­ται δι’ ὁ­λό­κλη­ρον τήν ἀν­θρω­πό­τη­τα, δι­ά τήν ἀ­νύ­ψω­σιν καί τήν ἀ­να­καί­νι­σιν τοῦ κό­σμου εἰς και­νούς οὐ­ρα­νούς καί και­νήν γῆν (πρβλ. Ἀ­ποκ. κα’, 21). Ὅ­θεν δί­δει τήν εὐ­αγ­γε­λι­κήν μαρ­τυ­ρί­αν καί δι­α­νέ­μει ἐν τῇ οἰ­κου­μέ­νῃ τά δῶ­ρα τοῦ Θε­οῦ: τήν ἀ­γά­πην Του, τήν εἰ­ρή­νην, τήν δι­και­ο­σύ­νην, τήν κα­ταλ­λα­γήν, τήν δύ­να­μιν τῆς Ἀ­να­στά­σε­ως καί τήν προσ­δο­κί­αν τῆς αἰ­ω­νι­ό­τη­τος.

 

***

 

I. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α: Σῶ­μα Χρι­στοῦ, εἰ­κών τς Ἁ­γί­ας Τρι­ά­δος

   1. Ἡ μί­α, ἁ­γί­α, κα­θο­λι­κή καί ἀ­πο­στο­λι­κή Ἐκ­κλη­σί­α εἶ­ναι θε­αν­θρω­πί­νη κοι­νω­νί­α κα­τ’ εἰ­κό­να τςἉ­γί­ας Τρι­ά­δος, πρό­γευ­σις καί βί­ω­σις τῶν Ἐ­σχά­των ἐν τῇ θεί­ᾳ Εὐ­χα­ρι­στί­ᾳ καί ἀ­πο­κά­λυ­ψις τῆς δό­ξης τῶν μελ­λόν­των, καί ὡς δι­αρ­κής Πεν­τη­κο­στή, μί­α ἀ­σί­γα­στος προ­φη­τι­κή φω­νή ἐν τῷ κό­σμῳ, ἡ πα­ρου­σί­α καί μαρ­τυ­ρί­α «τῆς Βα­σι­λεί­ας τοῦ Θε­οῦ ἐ­λη­λυ­θυ­ΐ­ας ἐν δυ­νά­μει» (Μάρκ. θ’, 1). Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α, ὡς σῶ­μα Χρι­στοῦ, «ἐ­πι­συ­νά­γει» (Ματθ. κγ´, 37) ἐ­π’ Αὐ­τόν, με­τα­μορ­φώ­νει καί ἐμ­πο­τί­ζει τόν κό­σμον μέ «τό ὕ­δωρ, τό ἁλ­λό­με­νον εἰς ζω­ήν αἰ­ώ­νι­ον» (Ἰ­ω­άν. δ’, 14).

   2. Ἡ ἀ­πο­στο­λι­κή καί πα­τε­ρι­κή πα­ρά­δο­σις, στοι­χοῦ­σα τοῖς συ­στα­τι­κοῖς λό­γοις τοῦ Κυ­ρί­ου καί ἱ­δρυ­τοῦ τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας κα­τά τόν Μυ­στι­κόν Δεῖ­πνον με­τά τῶν μα­θη­τῶν αὐ­τοῦ δι­ά τό μυ­στή­ρι­ον τῆς θεί­ας Εὐ­χα­ρι­στί­ας, προ­έ­βα­λε τόν χα­ρα­κτη­ρι­σμόν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας ὡς «σώ­μα­τος Χρι­στοῦ» (Ματθ. κστ´, 26· Μάρκ. ιδ´, 22· Λουκ. κβ´, 19· Α´Κορ. ι´, 16-17· ι­α´, 23-29) καί τόν συ­νέ­δε­σε πάν­το­τε πρός τό μυ­στή­ρι­ον τῆς ἐ­ναν­θρω­πή­σε­ως τοῦ Υἱ­οῦ καί Λό­γου τοῦ Θε­οῦ ἐκ Πνεύ­μα­τος Ἁ­γί­ου καί Μα­ρί­ας τῆς Παρ­θέ­νου. Ὑ­πό τό πνεῦ­μα αὐ­τό, ἐ­το­νί­σθη πάν­το­τε ἡ ἄρ­ρη­κτος σχέ­σις τό­σον τοῦ ὅ­λου μυ­στη­ρί­ου τῆς ἐν Χρι­στῷ θεί­ας Οἰ­κο­νο­μί­ας πρός τό μυ­στή­ρι­ον τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὅ­σον καί τοῦ μυ­στη­ρί­ου τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας πρός τό μυ­στή­ρι­ον τῆς θεί­ας Εὐ­χα­ρι­στί­ας, ἡ ὁ­ποί­α βε­βαι­οῦ­ται συ­νε­χῶς εἰς τήν μυ­στη­ρι­α­κήν ζω­ήν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας δι­ά τῆς ἐ­νερ­γεί­ας τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος.

   Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α, πι­στή εἰς τήν ὁ­μό­φω­νον ταύ­την ἀ­πο­στο­λι­κήν πα­ρά­δο­σιν καί μυ­στη­ρι­α­κήν ἐμ­πει­ρί­αν, ἀ­πο­τε­λεῖ τήν αὐ­θεν­τι­κήν συ­νέ­χει­αν τςμι­ᾶς, ἁ­γί­ας, κα­θο­λι­κῆς καίἀ­πο­στο­λι­κῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὡς αὕ­τη ὁ­μο­λο­γεῖ­ται εἰς τό Σύμ­βο­λον τῆς πί­στε­ως καί βε­βαι­οῦ­ται δι­ά τῆς δι­δα­σκα­λί­ας τῶν Πα­τέ­ρων τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας. Οὕ­τως, αἰ­σθά­νε­ται μεί­ζο­να τήν εὐ­θύ­νην αὐ­τῆς ὄ­χι μό­νον δι­ά τήν αὐ­θεν­τι­κήν βί­ω­σιν τῆς ἐμ­πει­ρί­ας αὐ­τῆς ὑ­πό τοῦ ἐκ­κλη­σι­α­στι­κοῦ σώ­μα­τος, ἀλ­λά καί δι­ά τήν ἀ­ξι­ό­πι­στον μαρ­τυ­ρί­αν τῆς ἀ­λη­θεί­ας πρός πάν­τας τούς ἀν­θρώ­πους.

   3. Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α ἐν τῇ ἑ­νό­τη­τι καί κα­θο­λι­κό­τη­τι αὐ­τῆς, εἶ­ναι ἡ Ἐκ­κλη­σί­α τῶ­ν Συ­νό­δων, ἀ­πό τήν Ἀ­πο­στο­λι­κήν ἐν Ἱ­ε­ρο­σο­λύ­μοις σύ­νο­δον (Πράξ. ι­ε´, 5-29) ἕ­ως τῆς σή­με­ρον. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α αὐ­τή κα­θ’ αὑ­τήν εἶ­ναι Σύ­νο­δος ὑ­πό τοῦ Χρι­στοῦ συ­νε­στη­μέ­νη καί ὑ­πό τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος κα­θο­δη­γου­μέ­νη, συμ­φώ­νως πρός τό ἀ­πο­στο­λι­κόν «ἔ­δο­ξε τῷ Ἁ­γί­ῳ Πνεύ­μα­τι καί ἡ­μῖ­ν » (Πράξ. ι­ε’, 28). Δι­ά τῶν Οἰ­κου­με­νι­κῶν καί τῶν Το­πι­κῶν συ­νό­δων, ἡ Ἐκ­κλη­σί­α εὐ­ηγ­γε­λί­σα­το καί εὐ­αγ­γε­λί­ζε­ται τό μυ­στή­ρι­ον τῆς Ἁ­γί­ας Τρι­ά­δος, τό ὁ­ποῖ­ον ἐ­φα­νε­ρώ­θη δι­ά τῆς ἐ­ναν­θρω­πή­σε­ως τοῦ Υἱ­οῦ καί Λό­γου τοῦ Θε­οῦ. Τό συ­νο­δι­κόν ἔρ­γον συ­νε­χί­ζε­ται ἐν τῇ ἱ­στο­ρί­ᾳ ἀ­δι­α­κό­πως δι­ά τῶν με­τα­γε­νε­στέ­ρων, κα­θο­λι­κοῦ κύ­ρους, συ­νό­δων – ὡς λ.χ. τῆς ἐ­πί Με­γά­λου Φω­τί­ου, Πα­τρι­άρ­χου Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως, Με­γά­λης συ­νό­δου (879-880) καί τῶν ἐ­πί ἁ­γί­ου Γρη­γο­ρί­ου τοῦ Πα­λα­μᾶ συγ­κλη­θει­σῶν Με­γά­λων συ­νό­δων (1341, 1351, 1368), δι­ά τῶν ὁ­ποί­ων ἐ­βε­βαι­ώ­θη ἡ αὐ­τή ἀ­λή­θει­α τῆς πί­στε­ως, ἐ­ξαι­ρέ­τως δέ πε­ρί τῆς ἐκ­πο­ρεύ­σε­ως τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος καί πε­ρί τῆς με­θέ­ξε­ως τοῦ ἀν­θρώ­που εἰς τάς ἀ­κτί­στους θεί­ας ἐ­νερ­γεί­ας. Προ­σέ­τι δέ καί δι­ά τῶν ἐν Κω­σταν­τι­νου­πό­λει Ἁ­γί­ων καί Με­γά­λων συ­νό­δων τῶν ἐ­τῶν 1484 δι­ά τήν ἀ­πο­κή­ρυ­ξιν τῆς ἑ­νω­τι­κῆς συ­νό­δου τῆς Φλω­ρεν­τί­ας (1438-1439), τῶν ἐ­τῶν 1638, 1642, 1672 καί 1691 δι­ά τήν ἀ­πο­κή­ρυ­ξιν προ­τε­σταν­τι­κῶν δο­ξα­σι­ῶν, ὡς καί τοῦ ἔ­τους 1872 δι­ά τήν κα­τα­δί­κην τοῦ ἐ­θνο­φυ­λε­τι­σμοῦ ὡς ἐκ­κλη­σι­ο­λο­γι­κῆς αἱ­ρέ­σε­ως.

   4. Δέν νο­εῖ­ται ἁ­γι­ό­της τοῦ ἀν­θρώ­που ἐ­κτός τοῦ σώ­μα­τος τοῦ Χρι­στοῦ, «ὅ ἐ­στιν ἡ Ἐκ­κλη­σί­α» (Ἐ­φεσ. α’, 23). ἁ­γι­ό­της πη­γά­ζει ἀ­πό τόνμό­νον Ἅ­γι­ον. Εἶ­ναι με­το­χή τοῦ ἀν­θρώ­που εἰς τήν ἁ­γι­ό­τη­τα τοῦ Θε­οῦ ἐν τῇ «κοι­νω­νί­ᾳ τῶν ἁ­γί­ων», ὡς δι­α­κη­ρύσ­σε­ται εἰς τήν ἐκ­φώ­νη­σιν τοῦ ἱ­ε­ρέ­ως κα­τά τήν θεί­αν Λει­τουρ­γί­αν: «Τά Ἅ­γι­α τοῖς ἁ­γί­οις» καί εἰς τήν ἀ­πάν­τη­σιν τῶν πι­στῶν «Εἷς Ἅ­γι­ος, εἷς Κύ­ρι­ος, Ἰ­η­σοῦς Χρι­στός, εἰς δό­ξαν Θε­οῦ Πα­τρός. Ἀ­μήν». Ὑ­πό τό πνεῦ­μα αὐ­τό, ὁ ἅ­γι­ος Κύ­ριλ­λος Ἀ­λε­ξαν­δρεί­ας το­νί­ζει ὅ­τι ὁ Χρι­στός, «ἅ­γι­ος πά­λιν ὑ­πάρ­χων κα­τὰ φύ­σιν, ὡς Θε­ός, (…) ἁ­γι­ά­ζε­ται δι’ ἡ­μᾶς ἐν ἁ­γί­ῳ Πνεύ­μα­τι (…). Ἔ­δρα δὲ τοῦ­το (ὁ Χρι­στός) δι’ ἡ­μᾶς, οὐ δι’ ἑ­αυ­τόν, ἵ­να ἐξ αὐ­τοῦ καὶ ἐν αὐ­τῷ δή, πρώ­τῳ δε­ξα­μέ­νου τοῦ πράγ­μα­τος (= ἁ­γι­α­σμοῦ) τὴν ἀρ­χήν, εἰς ἅ­παν οὕ­τω τὸ γέ­νος ἡ τοῦ ἁ­γι­ά­ζε­σθαι λοι­πὸν δι­α­βαί­νοι χά­ρις» (Ὑ­πό­μνη­μα εςτόκα­τά Ἰ­ω­άν­νην Εὐ­αγ­γέ­λι­ον, ΙΑ’. PG 74, 548).

   Συ­νε­πῶς, κα­τά τόν ἅ­γι­ον Κύ­ριλ­λον, ὁ Χρι­στός εἶ­ναι τό «κοι­νόν πρό­σω­πον» ἡ­μῶν, δι­ά τῆς ἀ­να­κε­φα­λαι­ώ­σε­ως εἰς τήν ἰ­δι­κήν του ἀν­θρω­πό­τη­τα ὁ­λο­κλή­ρου τοῦ ἀν­θρω­πί­νου γέ­νους, «πάν­τες γάρ ἦ­μεν ἐν Χρι­στῷ, καί τό κοι­νόν τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τος εἰς αὐ­τόν ἀ­να­βι­οῖ πρό­σω­πον» (Ὑ­πό­μνη­μα εςτόκα­τά Ἰ­ω­άν­νην Εὐ­αγ­γέ­λι­ονΙΑ’. PG 73, 157-161), δι­ό καί εἶ­ναι ἡ μό­νη πη­γή τοῦ ἐν Ἁ­γί­ῳ Πνεύ­μα­τι ἁ­γι­α­σμοῦ τοῦ ἀν­θρώ­που. Ὑ­πό τό πνεῦ­μα αὐ­τό, ἡ ἁ­γι­ό­της εἶ­ναι με­το­χή τοῦ ἀν­θρώ­που τό­σον εἰς τό μυ­στή­ρι­ον τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὅ­σον καί εἰς τά ἱ­ε­ρά αὐ­τῆς μυ­στή­ρι­α, μέ ἐ­πί­κεν­τρον τήν θεί­αν Εὐ­χα­ρι­στί­αν, ἥ­τις ἐ­στί «θυ­σί­α ζῶ­σα, ἁ­γί­α, εὐ­ά­ρε­στος τῷ Θε­ῷ» (Ρωμ. ι­β’, 1). «Τίς ἡ­μᾶς χω­ρί­σει ἀ­πό τῆς ἀ­γά­πης τοῦ Χρι­στοῦ; Θλῖ­ψις ἤ στε­νο­χω­ρί­α ἤ δι­ωγ­μός ἤ λι­μός ἤ γυ­μνό­της ἤ κίν­δυ­νος ἤ μά­χαι­ρα; κα­θὼς γέ­γρα­πται ὅ­τι ἕ­νε­κά σου θα­να­τού­με­θα ὅ­λην τήν ἡ­μέ­ραν· ἐ­λο­γί­σθη­μεν ὡς πρό­βα­τα σφα­γῆς. Ἀλ­λ’ ἐν τού­τοις πᾶ­σιν ὑ­περ­νι­κῶ­μεν δι­ά τοῦ ἀ­γα­πή­σαν­τος ἡ­μᾶς» (Ρωμ. η’, 35-37). Οἱ ἅ­γι­οι ἐν­σαρ­κώ­νουν τήν ἐ­σχα­το­λο­γι­κήν ταυ­τό­τη­τα τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας ὡς ἀ­έ­να­ον δο­ξο­λο­γί­αν ἐ­νώ­πι­ον τοῦ ἐ­πι­γεί­ου καί τοῦ ἐ­που­ρα­νί­ου θρό­νου «τοῦ Βα­σι­λέ­ως τῆς δό­ξης» (Ψαλμ. κγ’, 7), εἰ­κο­νί­ζον­τες τήν Βα­σι­λεί­αν τοῦ Θε­οῦ.

   5. Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Κα­θο­λι­κή Ἐκ­κλη­σί­α ἀ­πο­τε­λεῖ­ται ἐκ δε­κα­τεσ­σά­ρων κα­τά τό­πους Αὐ­το­κε­φά­λων Ἐκ­κλη­σι­ῶν, πα­νορ­θο­δό­ξως ἀ­νε­γνω­ρι­σμέ­νων. Ἡ ἀρ­χή τῆς αὐ­το­κε­φα­λί­ας δέν εἶ­ναι δυ­να­τόν νά λει­τουρ­γῇ εἰς βά­ρος τῆς ἀρ­χῆς τῆς κα­θο­λι­κό­τη­τος καί τῆς ἑ­νό­τη­τος τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας. Θε­ω­ροῦ­μεν λοι­πόν ὅ­τι δη­μι­ουρ­γί­α τνἘ­πι­σκο­πι­κῶν Συ­νε­λεύ­σε­ων ντὈρ­θο­δό­ξῳ Δι­α­σπο­ρᾷ, ἀ­παρ­τι­ζο­μέ­νων ἐκ πάν­των τῶν ἐν ἑ­κά­στῃ ἐκ τῶν ὁ­ρι­σθει­σῶν πε­ρι­ο­χῶν ὡς κα­νο­νι­κῶν ἀ­να­γνω­ρι­ζο­μέ­νων ἐ­πι­σκό­πων, οἵ­τι­νες ἐ­ξα­κο­λου­θοῦν νά ὑ­πά­γων­ται εἰς τάς κα­νο­νι­κάς δι­και­ο­δο­σί­ας, εἰς ἅς ὑ­πά­γον­ται σή­με­ρον, ἀ­πο­τε­λεῖ ἕν θε­τι­κόν βῆ­μα πρός τήν κα­τεύ­θυν­σιν τῆς κα­νο­νι­κῆς ὀρ­γα­νώ­σε­ως αὐ­τῶν, ἡ δέ συ­νε­πής λει­τουρ­γί­α αὐ­τῶν ἐγ­γυ­ᾶ­ται τόν σε­βα­σμόν τῆς ἐκ­κλη­σι­ο­λο­γι­κῆς ἀρ­χῆς τῆς συ­νο­δι­κό­τη­τος.

 

ΙΙ. Ἡ ἀ­πο­στο­λή τς Ἐκ­κλη­σί­ας ἐν τῷ κό­σμῳ

   6. Τό ἀ­πο­στο­λι­κόν ἔρ­γο­ν καί ἡ ἐ­ξαγ­γε­λί­α τοῦ Εὐ­αγ­γε­λί­ου, γνω­στή ὡ­ς ἱ­ε­ρα­πο­στο­λή, ἀ­νή­κουν εἰς τόν πυ­ρῆ­να τῆς ταυ­τό­τη­τος τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὡς δι­α­φύ­λα­ξις καί τή­ρη­σις τῆς ἐν­το­λῆς τοῦ Κυ­ρί­ου «Πο­ρευ­θέν­τες μα­θη­τεύ­σα­τε πάν­τα τά ἔ­θνη» (Ματθ. κη’, 19). Εἶ­ναι ἡ πνο­ή ζω­ῆς, τήν ὁ­ποί­αν ἐμ­φυ­σᾷ ἡ Ἐκ­κλη­σί­α εἰς τήν κοι­νω­νί­αν τῶν ἀν­θρώ­πων καί ἐκ­κλη­σι­ο­ποι­εῖ τόν κό­σμον δι­ά τῶν ἑ­κα­στα­χοῦ νε­ο­πα­γῶν το­πι­κῶν Ἐκ­κλη­σι­ῶν. Ὑ­πό τό πνεῦ­μα αὐ­τό, οἱ ὀρ­θό­δο­ξοι πι­στοί εἶ­ναι καί ὀ­φεί­λουν νά εἶ­ναι ἀ­πό­στο­λοι τοῦ Χρι­στοῦ ἐν τῷ κό­σμῳ. Ἡ ἀ­πο­στο­λή αὐ­τή πρέ­πει νά ἐκ­πλη­ροῦ­ται ὄ­χι ἐ­πι­θε­τι­κῶς, ἀλ­λ’ ἐ­λευ­θέ­ρως, ἐν ἀ­γά­πῃ καί ἐν σε­βα­σμῷ πρός τήν πο­λι­τι­στι­κήν ταυ­τό­τη­τα ἀ­τό­μων καί λα­ῶν. Εἰς τήν προ­σπά­θει­αν αὐ­τήν ὀ­φεί­λουν νά συμ­με­τέ­χουν πᾶ­σαι αἱ Ὀρ­θό­δο­ξοι Ἐκ­κλη­σί­αι μέ τόν δέ­ον­τα σε­βα­σμόν εἰς τήν κα­νο­νι­κήν τά­ξιν.

   Ἡ με­το­χή εἰς τήν θεί­αν Εὐ­χα­ρι­στί­αν εἶ­ναι πη­γή ἀ­πο­στο­λι­κοῦ ζή­λου πρός εὐ­αγ­γε­λι­σμόν τοῦ κό­σμου. Με­τέ­χον­τες τῆς θεί­ας Εὐ­χα­ρι­στί­ας καί προ­σευ­χό­με­νοι ἐν τῇ ἱ­ε­ρᾷ Συ­νά­ξει ὑ­πέρ τῆς Οἰ­κου­μέ­νης, κα­λού­με­θα νά συ­νε­χί­σω­μεν τήν «λει­τουρ­γί­αν με­τά τήν Λει­τουρ­γί­αν» καί νά δί­δω­μεν τήν μαρ­τυ­ρί­αν πε­ρί τῆς ἀ­λη­θεί­ας τῆς πί­στε­ως ἡ­μῶν ἐ­νώ­πι­ον Θε­οῦ καί ἀν­θρώ­πων, μοι­ρα­ζό­με­νοι τάς δω­ρε­άς τοῦ Θε­οῦ με­θ’ ὁ­λο­κλή­ρου τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τος, ὑ­πή­κο­οι πρός τήν σα­φῆ ἐν­το­λήν τοῦ Κυ­ρί­ου πρό τῆς Ἀ­να­λή­ψε­ώς Του: «καί ἔ­σε­σθέ μοι μάρ­τυ­ρες ἔν τε Ἰ­ε­ρου­σα­λὴμ καί ἐν πά­σῃ τῇ Ἰ­ου­δαί­ᾳ καί Σα­μα­ρεί­ᾳ καί ἕ­ως ἐ­σχά­του τῆς γῆς» (Πράξ. α’, 8). Τά λό­γι­α πρό τῆς θεί­ας κοι­νω­νί­ας «με­λί­ζε­ται καί δι­α­με­ρί­ζε­ται ὁ Ἀ­μνός τοῦ Θε­οῦ, ὁ με­λι­ζό­με­νος καί μή δι­αι­ρού­με­νος, ὁ πάν­το­τε ἐ­σθι­ό­με­νος καί μη­δέ­πο­τε δα­πα­νώ­με­νος», ὑ­πο­δει­κνύ­ουν ὅ­τι ὁ Χρι­στός ὡς «ὁ Ἀ­μνός τοῦ Θε­οῦ» (Ἰ­ω­άν. α’, 29) καί ὡς «Ἄρ­τος Z­ω­ῆς» (Ἰ­ω­άν. στ’, 48) προ­σφέ­ρε­ται εἰς ἡ­μᾶς ὡς ἡ αἰ­ω­νί­α Ἀ­γά­πη, ἑ­νώ­νων ἡ­μᾶς μέ τόν Θε­όν καί πρός ἀλ­λή­λους. Μᾶς δι­δά­σκει νά δι­α­νέ­μω­μεν τά δῶ­ρα τοῦ Θε­οῦ καί νά προ­σφέ­ρω­μεν τόν ἑ­αυ­τόν μας πρός πάν­τας μέ χρι­στο­ει­δῆ τρό­πον.

   Ἡ ζω­ή τῶν χρι­στι­α­νῶν εἶ­ναι ἀ­ψευ­δής μαρ­τυ­ρί­α τῆς ἐν Χρι­στῷ ἀ­να­και­νί­σε­ως τῶν πάν­των – «εἴ τις ἐν Χρι­στῷ, και­νή κτί­σις· τά ἀρ­χαῖ­α πα­ρῆλ­θεν, ἰ­δού γέ­γο­νε και­νά τά πάν­τα» (Β’ Κορ. ε’, 17) καί κλῆ­σις πρός πάν­τας τούς ἀν­θρώ­πους προ­σω­πι­κῆς με­το­χῆς ἐν ἐ­λευ­θε­ρί­ᾳ εἰς τήν αἰ­ώ­νι­ον ζω­ήν, εἰς τήν χά­ριν τοῦ Κυ­ρί­ου ἡ­μῶν Ἰ­η­σοῦ Χρι­στοῦ καὶ εἰς τήν ἀ­γά­πην τοῦ Θε­οῦ καὶ Πα­τρός, δι­ά νά βι­ώ­σουν ἐν τῇ Ἐκ­κλη­σί­ᾳ τήν κοι­νω­νί­αν τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος. «Βου­λο­μέ­νων γὰρ οὐ τυ­ραν­νου­μέ­νων τὸ τῆς σω­τη­ρί­ας μυ­στή­ρι­ον» (Μα­ξί­μου τοῦ Ὁ­μο­λο­γη­τοῦ, Εςτήνπρο­σευ­χή­ν τοΠά­τερ ἡ­μῶν. PG 90, 880). Ὁ ἐ­πα­νευ­αγ­γε­λι­σμός τοῦ λα­οῦ τοῦ Θε­οῦ εἰς τάς συγ­χρό­νους ἐκ­κο­σμι­κευ­μέ­νας κοι­νω­νί­ας, ὡς ἐ­πί­σης καί ὁ εὐ­αγ­γε­λι­σμός ὅ­σων εἰ­σέ­τι δέν ἐ­γνώ­ρι­σαν τόν Χρι­στόν, ἀ­πο­τε­λοῦν ἀ­δι­ά­λει­πτον χρέ­ος τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας.

 

ΙΙI. Ἡ Οἰ­κο­γέ­νει­α - εἰ­κών τς ἀ­γά­πης τοῦ Χρι­στοῦ πρός τήν Ἐκ­κλη­σί­αν

   7. Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α θε­ω­ρεῖ τήν ἀ­κα­τά­λυ­τον ἀ­γα­πη­τι­κήν ἕ­νω­σιν ἀν­δρός καί γυ­ναι­κός «μυ­στή­ρι­ον μέ­γα... εἰς Χρι­στόν καί εἰς τήν Ἐκ­κλη­σί­αν», (Ἐ­φεσ. ε’, 32) καί τήν προ­κύ­πτου­σαν ἐξ αὐ­τοῦ οἰ­κο­γέ­νει­αν, ἡ ὁ­ποί­α ἀ­πο­τε­λεῖ τήν μό­νην ἐγ­γύ­η­σιν τῆς γεν­νή­σε­ως καί τῆς ἀ­να­τρο­φῆς τῶν τέ­κνων, συμ­φώ­νως πρός τό σχέ­δι­ον τῆς θεί­ας Οἰ­κο­νο­μί­ας, «Ἐκ­κλη­σί­αν μι­κράν» (Ἰ­ω­άν­νου Χρυ­σο­στό­μου, Ὑ­πό­μνη­μα εςτήνπρόςἘ­φε­σί­ους ἐ­πι­στο­λήν, Κ’. PG 62, 143), πα­ρέ­χου­σα εἰς αὐ­τήν τήν κα­τάλ­λη­λον ποι­μαν­τι­κήν στή­ρι­ξιν.

   Ἡ σύγ­χρο­νος κρί­σις τοῦ γά­μου καί τῆς οἰ­κο­γε­νεί­ας εἶ­ναι ἀ­πό­το­κος τῆς κρί­σε­ως τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας ὡς εὐ­θύ­νης, τῆς συρ­ρι­κνώ­σε­ως αὐ­τῆς εἰς εὐ­δαι­μο­νι­στι­κήν αὐ­το­πραγ­μά­τω­σιν, τῆς ταυ­τί­σε­ώς της μέ ἀ­το­μι­κήν αὐ­τα­ρέ­σκει­αν, αὐ­τάρ­κει­αν καί αὐ­το­νο­μί­αν, καί τῆς ἀ­πω­λεί­ας τοῦ μυ­στη­ρι­α­κοῦ χα­ρα­κτῆ­ρος τῆς ἑ­νώ­σε­ως ἀν­δρός καί γυ­ναι­κός, ὡς καί τῆς λή­θης τοῦ θυ­σι­α­στι­κοῦ ἤ­θους τῆς ἀ­γά­πης. Ἡ σύγ­χρο­νος ἐκ­κο­σμι­κευ­μέ­νη κοι­νω­νί­α προ­σεγ­γί­ζει τόν γά­μον μέ ἀ­μι­γῶς κοι­νω­νι­ο­λο­γι­κά καί πραγ­μα­τι­στι­κά κρι­τή­ρι­α, θε­ω­ροῦ­σα αὐ­τόν ὡς μί­αν ἁ­πλῆν μορ­φήν σχέ­σε­ως, με­τα­ξύ ὅ­λων τῶν ἄλ­λων, αἱ ὁ­ποῖ­αι δι­και­οῦν­ται ἐξ ἴ­σου θε­σμι­κῆς κα­το­χυ­ρώ­σε­ως.

   Ὁ γά­μος εἶ­ναι ἐκ­κλη­σι­ο­τρα­φές ἐρ­γα­στή­ρι­ον ζω­ῆς ἐν ἀ­γά­πῃ καί ἀ­νυ­πέρ­βλη­τος δω­ρε­ά τῆς χά­ρι­τος τοῦ Θε­οῦ. Ἡ «ὑ­ψη­λή χείρ» τοῦ «συν­δέ­του» Θε­οῦ «ἀ­ο­ρά­τως πά­ρε­στι, τούς συ­να­πτο­μέ­νους ἁρ­μό­ζου­σα» με­τά τοῦ Χρι­στοῦ καί με­τ’ ἀλ­λή­λων. Οἱ στέ­φα­νοι, οἱ ὁ­ποῖ­οι το­πο­θε­τοῦν­ται ἐ­πί τῆς κε­φα­λῆς τοῦ νυμ­φί­ου καί τῆς νύμ­φης κα­τά τήν τέ­λε­σιν τοῦ μυ­στη­ρί­ου, πα­ρα­πέμ­πουν εἰς τήν δι­ά­στα­σιν τῆς θυ­σί­ας καί τῆς πλή­ρους ἀ­φι­ε­ρώ­σε­ως εἰς τόν Θε­όν καί εἰς ἀλ­λή­λους, ἀ­να­φέ­ρον­ται δέ ἐ­πί­σης καί εἰς τήν ζω­ήν τῆς Βα­σι­λεί­ας τοῦ Θε­οῦ, ἀ­πο­κα­λύ­πτον­τες τήν ἐ­σχα­το­λο­γι­κήν ἀ­να­φο­ράν τοῦ μυ­στη­ρί­ου τῆς ἀ­γά­πης.

   8. Ἡ Ἁ­γί­α καί Με­γά­λη Σύ­νο­δος ἀ­πευ­θύ­νε­ται με­τ’ ἰ­δι­αι­τέ­ρας ἀ­γά­πης καί στορ­γῆ­ς πρό­ς τά παι­δί­α καί ὅ­λους τούς νέ­ους. Μέ­σα εἰς τόν κυ­κε­ῶ­να τῶν ἀλ­λη­λο­α­ναι­ρου­μέ­νων ὁ­ρι­σμῶν τῆς ταυ­τό­τη­τος τῆς παι­δι­κῆς ἡ­λι­κί­ας, ἡ ἁ­γι­ω­τά­τη ἡ­μῶν Ἐκ­κλη­σί­α προ­βάλ­λει τά Κυ­ρι­α­κά λό­γι­α, «ἐ­άν μή στρα­φῆ­τε καί γέ­νη­σθε ὡς τά παι­δί­α, οὐ μή εἰ­σέλ­θη­τε εἰς τήν Βα­σι­λεί­αν τῶν Οὐ­ρα­νῶν» (Ματθ. ι­η´, 3) καί τό «ὅς ἄν μή δέ­ξη­ται τήν Βα­σι­λεί­αν τοῦ Θε­οῦ ὡς παι­δί­ον οὐ μή εἰ­σέλ­θῃ εἰς αὐ­τήν» (Λουκ. ι­η´, 17), ὡς καί ὅ­σα ἀ­να­φέ­ρει ὁ Σω­τήρ ἡ­μῶν δι’ ἐ­κεί­νους, οἱ ὁ­ποῖ­οι «κω­λύ­ουν» (Λουκ. ι­η´, 16) τά παι­δί­α νά Τόν πλη­σι­ά­σουν καί δι’ ὅ­σους τά «σκαν­δα­λί­ζουν» (Ματθ. ι­η´, 6).

   Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α προ­σφέ­ρει εἰς τούς νέ­ους ὄ­χι ἁ­πλῶς «βο­ή­θει­αν», ἀλ­λά τήν «ἀ­λή­θει­αν» τῆς θε­αν­θρω­πί­νης και­νῆς ἐν Χρι­στῷ ζω­ῆς. Οἱ ὀρ­θό­δο­ξοι νέ­οι ὀ­φεί­λουν νά συ­νει­δη­το­ποι­ή­σουν ὅ­τι εἶ­ναι φο­ρεῖς τῆς μα­κραί­ω­νος καί εὐ­λο­γη­μέ­νης πα­ρα­δό­σε­ως τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κλη­σί­ας, ταυ­το­χρό­νως δέ καί οἱ συ­νε­χι­σταί αὐ­τῆς, οἱ ὁ­ποῖ­οι θά δι­α­φυ­λάσ­σουν θαρ­ρα­λέ­ως καί θά καλ­λι­ερ­γοῦν μέ δυ­να­μι­σμόν τάς αἰ­ω­νί­ους ἀ­ξί­ας τῆς Ὀρ­θο­δο­ξί­ας δι­ά νά δί­δουν τήν ζεί­δω­ρον χρι­στι­α­νι­κήν μαρ­τυ­ρί­αν. Ἐξ αὐ­τῶν θά ἀ­να­δει­χθοῦν οἱ μελ­λον­τι­κοί δι­ά­κο­νοι τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας τοῦ Χρι­στοῦ. Οἱ νέ­οι, λοι­πόν, εἶ­ναι ὄ­χι ἁ­πλῶς τό «μέλ­λον» τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ἀλ­λά καί ἡ ἐ­νερ­γός ἔκ­φρα­σις τῆς φι­λο­θέ­ου καί φι­λαν­θρώ­που ζω­ῆς αὐ­τῆς ἐν τῷ πα­ρόν­τι.

 

ΙV. Ἡ κα­τά Χρι­στόν παι­δεί­α

   9. Εἰς τήν ἐ­πο­χήν μας, πα­ρα­τη­ροῦν­ται εἰς τόν χῶ­ρον τῆς ἀ­γω­γῆς καί τῆς παι­δεί­ας νέ­αι τά­σεις ἀ­να­φο­ρι­κῶς πρός τό πε­ρι­ε­χό­με­νον καί τούς σκο­πούς τῆς παι­δεί­ας, ὅ­πως καί ὡς πρός τό θέ­μα τῆς θε­ω­ρή­σε­ως τῆς παι­δι­κῆς ἡ­λι­κί­ας, τοῦ ρό­λου τό­σον τοῦ δι­δα­σκά­λου καί τοῦ μα­θη­τοῦ, ὅ­σον καί τοῦ συγ­χρό­νου σχο­λεί­ου. Ἐ­φ’ ὅ­σο­ν παι­δεί­α ἀ­να­φέ­ρε­ται ὄ­χι ἁ­πλῶς ες,τιεἶ­ναι, ἀλ­λ’ εςαὐ­τό τόὁ­ποῖ­ον ὀ­φεί­λει νάεἶ­ναι ἄν­θρω­πο­ς καί εἰς τό πε­ρι­ε­χό­με­νον τῆς εὐ­θύ­νης του, εἶ­ναι αὐ­το­νό­η­τον ὅ­τι ἡ εἰ­κών, τήν ὁ­ποί­αν ἔ­χο­μεν δι­ά τόν ἄν­θρω­πον καί δι­ά τό νό­η­μα τῆς ὑ­πάρ­ξε­ώς του, κα­θο­ρί­ζει τήν ἄ­πο­ψίν μας καί δι­ά τήν παι­δεί­αν του. Τό κυ­ρί­αρ­χον σή­με­ρον ἐκ­κο­σμι­κευ­μέ­νον ἀ­το­μο­κεν­τρι­κόν ἐκ­παι­δευ­τι­κόν σύ­στη­μα, τό ὁ­ποῖ­ον τα­λα­νί­ζει τήν νέ­αν γε­νε­άν, προ­βλη­μα­τί­ζει καί τήν Ὀρ­θό­δο­ξον Ἐκ­κλη­σί­αν.

   Εἰς τό κέν­τρον τῆς ποι­μαν­τι­κῆς με­ρί­μνης τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας εὑ­ρί­σκε­ται μί­α παι­δεί­α, ἡ ὁ­ποί­α ἀ­πο­βλέ­πει ὄ­χι μό­νον εἰς τήν νο­η­τι­κήν καλ­λι­έρ­γει­αν, ἀλ­λά καί εἰς τήν οἰ­κο­δο­μήν καί τήν ἀ­νά­πτυ­ξιν τοῦ συ­νό­λου ἀν­θρώ­που ὡς ψυ­χο­σω­μα­τι­κῆς καί πνευ­μα­τι­κῆς ὀν­τό­τη­τος, συμ­φώ­νως πρός τήν τρί­πτυ­χον ἀρ­χή­ν Θε­ός, ἄν­θρω­πος, κό­σμος. Εἰς τόν κα­τη­χη­τι­κόν αὐ­τῆς λό­γον, ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α κα­λεῖ φι­λο­στόρ­γως τόν λα­όν τοῦ Θε­οῦ, ἰ­δί­ᾳ δέ τούς νέ­ους, εἰς ἐν­συ­νεί­δη­τον καί ἐ­νερ­γόν συμ­με­το­χήν εἰς τήν ζω­ήν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, καλ­λι­ερ­γοῦ­σα εἰς αὐ­τούς τόν «ἄ­ρι­στον πό­θον» τῆς ἐν Χρι­στῷ ζω­ῆς. Οὕ­τω, τό χρι­στε­πώ­νυ­μον πλή­ρω­μα εὑ­ρί­σκει ἐν τῇ θε­αν­θρω­πί­νῃ κοι­νω­νί­ᾳ τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας ὑ­παρ­ξι­α­κόν στή­ριγ­μα καί βι­ώ­νει ἐν αὐ­τῇ τήν ἀ­να­στά­σι­μον προ­ο­πτι­κήν τῆς κα­τά χά­ριν θε­ώ­σε­ως.

 

V. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α ἐ­νώ­πι­ον τν συγ­χρό­νων προ­κλή­σε­ων

   10. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α τοῦ Χρι­στοῦ εὑ­ρί­σκε­ται σή­με­ρον ἀν­τι­μέ­τω­πος ἀ­κραί­ων ἤ καί προ­κλη­τι­κῶν ἐκ­φρά­σε­ων τῆς ἰ­δε­ο­λο­γί­ας τῆς ἐκ­κο­σμι­κεύ­σε­ως, ἐν­δι­α­θέ­των εἰς τάς πο­λι­τι­κάς, πο­λι­τι­σμι­κάς καί κοι­νω­νι­κάς ἐ­ξε­λί­ξεις. Βα­σι­κόν στοι­χεῖ­ον τῆς ἰ­δε­ο­λο­γί­ας τῆς ἐκ­κο­σμι­κεύ­σε­ως ὑ­πῆρ­ξε πάν­το­τε καί πα­ρα­μέ­νει μέ­χρι σή­με­ρον ἡ πλή­ρης αὐ­το­νό­μη­σις τοῦ ἀν­θρώ­που ἀ­πό τόν Χρι­στόν καί ἀ­πό τήν πνευ­μα­τι­κήν ἐ­πιρ­ρο­ήν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, δι­ά τῆς αὐ­θαι­ρέ­του μά­λι­στα ταυ­τί­σε­ως τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας πρός τόν συν­τη­ρη­τι­σμόν, ὡς ἐ­πί­σης καί δι­ά τοῦ ἀ­νι­στο­ρή­του χα­ρα­κτη­ρι­σμοῦ αὐ­τῆς ὡς δῆ­θεν ἐμ­πο­δί­ου εἰς πᾶ­σαν πρό­ο­δον καί ἐ­ξέ­λι­ξιν. Εἰς τάς ἐκ­κο­σμι­κευ­μέ­νας συγ­χρό­νους κοι­νω­νί­ας ὁ ἄν­θρω­πος, ἀ­πο­κε­κομ­μέ­νος ἀ­πὸ τόν Θε­όν, ταυ­τί­ζει τήν ἐ­λευ­θε­ρί­αν του καί τό νό­η­μα τῆς ζω­ῆς του μέ ἀ­πό­λυ­τον αὐ­το­νο­μί­αν καί μέ ἀ­πο­δέ­σμευ­σιν ἀ­πό τόν αἰ­ώ­νι­ον προ­ο­ρι­σμόν του, μέ ἀ­πο­τέ­λε­σμα σει­ράν πα­ρα­νο­ή­σε­ων καί σκο­πί­μων πα­ρερ­μη­νει­ῶν τῆς χρι­στι­α­νι­κῆς πα­ρα­δό­σε­ως. Οὕ­τως, ἡ ἄ­νω­θεν χο­ρή­γη­σις τῆς ἐν Χρι­στῷ ἐ­λευ­θε­ρί­ας καί ἡ πρό­ο­δος εἰς τό «μέ­τρον ἡ­λι­κί­ας τοῦ πλη­ρώ­μα­τος τοῦ Χρι­στοῦ» (Ἐ­φεσ. δ´, 13) θε­ω­ρεῖ­ται ὅ­τι ἀν­τι­στρα­τεύ­ε­ται τάς αὐ­το­σω­τη­ρι­κάς τά­σεις τοῦ ἀν­θρώ­που. Ἡ θυ­σι­α­στι­κή ἀ­γά­πη ἀ­ξι­ο­λο­γεῖ­ται ὡς ἀ­σύμ­βα­τος μέ τόν ἀ­το­μο­κεν­τρι­σμόν, ἐ­νῶ ὁ ἀ­σκη­τι­κός χα­ρα­κτήρ τοῦ χρι­στι­α­νι­κοῦ ἤ­θους κρί­νε­ται ὡς ἀ­φό­ρη­τος πρό­κλη­σις δι­ά τόν εὐ­δαι­μο­νι­σμόν τοῦ ἀ­τό­μου.

   Ἡ ταύ­τι­σις τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας μέ συν­τη­ρη­τι­σμόν, ἀ­συμ­βί­βα­στον πρός τήν προ­ό­δον τοῦ πο­λι­τι­σμοῦ, εἶ­ναι αὐ­θαί­ρε­τος καί κα­τα­χρη­στι­κή, ἐ­φ’ ὅ­σον ἡ συ­νεί­δη­σις τῆς ταυ­τό­τη­τος τῶν χρι­στι­α­νι­κῶν λα­ῶν φέ­ρει ἀ­νε­ξί­τη­λον τήν σφρα­γῖ­δα τῆς δι­α­χρο­νι­κῆς συμ­βο­λῆς τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας ὄ­χι μό­νον εἰς τήν πο­λι­τι­στι­κήν κλη­ρο­νο­μί­αν αὐ­τῶν, ἀλ­λά καί εἰς τήν ὑ­γι­ᾶ ἀ­νά­πτυ­ξιν τοῦ θύ­ρα­θεν πο­λι­τι­σμοῦ γε­νι­κώ­τε­ρον, ἀ­φοῦ ὁ Θε­ός ἔ­θε­σε τόν ἄν­θρω­πον οἰ­κο­νό­μον τῆς θεί­ας δη­μι­ουρ­γί­ας καί συ­νερ­γόν Αὐ­τοῦ ἐν τῷ κό­σμῳ. Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α, ἔ­ναν­τι τοσυγ­χρό­νου «ἀν­θρω­πο­θε­οῦ», προ­βάλ­λει τόν «Θε­άν­θρω­πον» ςἔ­σχα­τον μέ­τρον τνπάν­των: «Οὐκ ἄν­θρω­πον ἀ­πο­θε­ω­θέν­τα λέ­γο­μεν, ἀλ­λὰ Θε­όν ἐ­ναν­θρω­πή­σαν­τα» (Ἰ­ω­άν­νου Δα­μα­σκη­νοῦ,Ἔκ­δο­σις ἀ­κρι­βής τςὀρ­θο­δό­ξου πί­στε­ως, Γ’, 2. PG 94, 988). Ἀ­να­δει­κνύ­ει δέ τήν σω­τη­ρι­ώ­δη ἀ­λή­θει­αν τοῦ Θε­αν­θρώ­που καί τό Σῶ­μά Του, τήν Ἐκ­κλη­σί­αν, ὡς τό­πον καί τρό­πον τῆς ἐν ἐ­λευ­θε­ρί­ᾳ ζω­ῆς, ὡς «ἀ­λη­θεύ­ειν ἐν ἀ­γά­πῃ» (πρβλ. Ἐ­φεσ. δ’, 15) καί ὡς με­το­χήν, ἤ­δη ἐ­πί τῆς γῆς, εἰς τήν ζω­ήν τοῦ ἀ­να­στάν­τος Χρι­στοῦ. Ὁ θε­αν­θρώ­πι­νος, «οὐκ ἐκ τοῦ κό­σμου» (Ἰ­ω­άν. ι­η’, 36) χα­ρα­κτήρ τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὁ ὁ­ποῖ­ος τρέ­φει καί κα­τευ­θύ­νει τήν «ἐν τῷ κό­σμῳ» πα­ρου­σί­αν καί μαρ­τυ­ρί­αν αὐ­τῆς, εἶ­ναι ἀ­συμ­βί­βα­στος μέ κά­θε μορ­φήν συ­σχη­μα­τι­σμοῦ τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας μέ τόν κό­σμον (πρβλ. Ρωμ. ι­β’, 2).

   11. Δι­ά τῆς συγ­χρό­νου ἀ­να­πτύ­ξε­ως τῶν ἐ­πι­στη­μῶν καί τῆς τε­χνο­λο­γί­ας, ἡ ζω­ή μας ἀλ­λά­ζει ρι­ζι­κῶς. Καί ὅ,τι ἐ­πι­φέ­ρει ἀλ­λα­γήν εἰς τόν τρό­πον ζω­ῆς τοῦ ἀν­θρώ­που, ἀ­παι­τεῖ ἀ­πό μέ­ρους του δι­ά­κρι­σιν, ἐ­φ’ ὅ­σον, ἐ­κτός τῶν ση­μαν­τι­κῶν εὐ­ερ­γε­σι­ῶν, ὅ­πως λ.χ. ἡ δι­ευ­κό­λυν­σις τῆς κα­θη­με­ρι­νό­τη­τος, ἡ ἐ­πι­τυ­χής ἀν­τι­με­τώ­πι­σις σο­βα­ρῶν ἀ­σθε­νει­ῶν καί ἡ ἔ­ρευ­να τοῦ δι­α­στή­μα­τος, εἴ­με­θα ἐ­πί­σης ἀν­τι­μέ­τω­ποι καί μέ τάς ἀρ­νη­τι­κάς ἐ­πι­πτώ­σεις τῆς ἐ­πι­στη­μο­νι­κῆς προ­ό­δου. Ὑ­πάρ­χει ὁ κίν­δυ­νος χει­ρα­γω­γή­σε­ως τῆς ἀν­θρω­πί­νης ἐ­λευ­θε­ρί­ας, χρή­σε­ως τοῦ ἀν­θρώ­που ὡς ἁ­πλοῦ μέ­σου, στα­δι­α­κῆς ἀ­πω­λεί­ας πο­λυ­τί­μων πα­ρα­δό­σε­ων, ἀ­πει­λῆς ἤ καί κα­τα­στρο­φῆς τοῦ φυ­σι­κοῦ πε­ρι­βάλ­λον­τος.

   Ἡ ἐ­πι­στή­μη, ἀ­πό τήν ἰ­δί­αν τήν φύ­σιν της, δέν δι­α­θέ­τει δυ­στυ­χῶς τά ἀ­ναγ­καῖ­α μέ­σα δι­ά τήν πρό­λη­ψιν καί τήν θε­ρα­πεί­αν πολ­λῶν ἐκ τῶν προ­βλη­μά­των, τά ὁ­ποῖ­α προ­κα­λεῖ ἀ­μέ­σως ἤ ἐμ­μέ­σως. ἐ­πι­στη­μο­νι­κή γνῶ­σις δένκι­νη­το­ποι­εῖ τήνἠ­θι­κήν βού­λη­σιν τοἀν­θρώ­που, ὁ ὁ­ποῖ­ος, καί­τοι γνω­ρί­ζει τούς κιν­δύ­νους, συ­νε­χί­ζει νά δρᾷ ὡς ἐ­άν δέν ἐ­γνώ­ρι­ζεν. Ἡ ἀ­πάν­τη­σις εἰς τά σο­βα­ρά ὑ­παρ­ξι­α­κά καί ἠ­θι­κά προ­βλή­μα­τα τοῦ ἀν­θρώ­που καί εἰς τό αἰ­ώ­νι­ον νό­η­μα τῆς ζω­ῆς αὐ­τοῦ καί τοῦ κό­σμου, δέν εἶ­ναι δυ­να­τόν νά δο­θῇ χω­ρίς μί­αν πνευ­μα­τι­κήν προ­σέγ­γι­σιν.

   12. Δι­ά­χυ­τος εἶ­ναι εἰς τήν ἐ­πο­χήν μας ὁ ἐν­θου­σι­α­σμός δι­ά τάς ἐν­τυ­πω­σι­α­κάς ἐ­ξε­λί­ξεις εἰς τόν χῶ­ρον τῆς Βι­ο­λο­γί­ας, τῆς Γε­νε­τι­κῆς καί τῆς Νευ­ρο­φυ­σι­ο­λο­γί­ας τοῦ ἐγ­κε­φά­λου. Πρό­κει­ται δι’ ἐ­πι­στη­μο­νι­κάς κα­τα­κτή­σεις, τό εὖ­ρος τῶν ἐ­φαρ­μο­γῶν τῶν ὁ­ποί­ων ἐν­δέ­χε­ται νά προ­κα­λέ­σῃ σο­βα­ρώ­τα­τα ἀν­θρω­πο­λο­γι­κά καί ἠ­θι­κά δι­λήμ­μα­τα. ἀ­νε­ξέ­λεγ­κτος χρῆ­σις τςΒι­ο­τε­χνο­λο­γί­ας εςτήνἀρ­χήν, τήνδι­άρ­κει­αν καίτότέ­λος τςζω­ῆς, θέ­τει εςκίν­δυ­νον τήναὐ­θεν­τι­κήν πλη­ρό­τη­τα αὐ­τῆς. Ὁ ἄν­θρω­πος πει­ρα­μα­τί­ζε­ται ἐν­το­νώ­τε­ρον μέ τήν ἰ­δί­αν του φύ­σιν κα­τά ἀ­κραῖ­ον καί ἐ­πι­κίν­δυ­νον τρό­πον. Κιν­δυ­νεύ­ει νά με­τα­τρα­πῇ εἰς μί­αν βι­ο­λο­γι­κήν μη­χα­νήν, εἰς μί­αν ἀ­πρό­σω­πον κοι­νω­νι­κήν μο­νά­δα ἤ εἰς μί­αν συ­σκευ­ήν ἐ­λεγ­χο­μέ­νης σκέ­ψε­ως.

   Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α δέν εἶ­ναι δυ­να­τόν νά πα­ρα­μεί­νῃ εἰς τό πε­ρι­θώ­ρι­ον τῆς συ­ζη­τή­σε­ως τό­σον σπου­δαί­ων ἀν­θρω­πο­λο­γι­κῶν, ἠ­θι­κῶν καί ὑ­παρ­ξι­α­κῶν ζη­τη­μά­των. Στη­ρί­ζε­ται εἰς θε­ο­δί­δα­κτα κρι­τή­ρι­α, ἀ­να­δει­κνύ­ου­σα τήν ἐ­πι­και­ρό­τη­τα τῆς ὀρ­θο­δό­ξου ἀν­θρω­πο­λο­γί­ας ἀ­πέ­ναν­τι εἰς τήν σύγ­χρο­νον ἀ­να­τρο­πήν τῶν ἀ­ξι­ῶν.Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α ἡ­μῶν δύ­να­ται καί ὀ­φεί­λει νά ἐκ­φρά­σῃ ἐν τῷ κό­σμῳ τήν προ­φη­τι­κήν αὐ­τῆς συ­νεί­δη­σιν ἐν Ἰ­η­σοῦ Χρι­στῷ, ὁ ὁ­ποῖ­ος ἐν τῇ Ἐ­ναν­θρω­πή­σει προ­σέ­λα­βεν ὅ­λον τόν ἄν­θρω­πον καί εἶ­ναι τό ἀ­πό­λυ­τον πρό­τυ­πον τῆς ἀ­να­και­νί­σε­ως τοῦ ἀν­θρω­πί­νου γέ­νους. Προ­βάλ­λει τήν ἱ­ε­ρό­τη­τα τῆς ζω­ῆς καί τόν χα­ρα­κτῆ­ρα τοῦ ἀν­θρώ­που ὡς προ­σώ­που ἐξ αὐ­τῆς ταύ­της τῆς ἀρ­χῆς τῆς συλ­λή­ψε­ως. Τό δι­καί­ω­μα εἰς τήν γέν­νη­σιν εἶ­ναι τό πρῶ­τον με­τα­ξύ τῶν ἀν­θρω­πί­νων δι­και­ω­μά­των. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α ὡς θε­αν­θρω­πί­νη κοι­νω­νί­α, εἰς τήν ὁ­ποί­αν ἕ­κα­στος ἄν­θρω­πος ἀ­πο­τε­λεῖ μο­να­δι­κήν ὀν­τό­τη­τα, προ­ω­ρι­σμέ­νην εἰς προ­σω­πι­κήν κοι­νω­νί­αν με­τά τοῦ Θε­οῦ, ἀν­τι­στέ­κε­ται εἰς πᾶ­σαν προ­σπά­θει­αν ἀν­τι­κει­με­νο­ποι­ή­σε­ως τοῦ ἀν­θρώ­που, με­τα­τρο­πῆς του εἰς με­τρή­σι­μον μέ­γε­θος. Οὐ­δέν ἐ­πι­στη­μο­νι­κόν ἐ­πί­τευγ­μα ἐ­πι­τρέ­πε­ται νά θί­γῃ τήν ἀ­ξι­ο­πρέ­πει­αν τοῦ ἀν­θρώ­που καί τόν θεῖ­ον προ­ο­ρι­σμόν αὐ­τοῦ. Ὁ ἄν­θρω­πος δέν προσ­δι­ο­ρί­ζε­ται μό­νον ἀ­πό τά γο­νί­δι­ά του.

   Ἐ­πί τῆς βά­σε­ως αὐ­τῆς θε­με­λι­οῦ­ται ἡ Βι­ο­η­θι­κή ἐξ ἐ­πό­ψε­ως ὀρ­θο­δό­ξου. Εἰς μί­αν ἐ­πο­χήν ἀλ­λη­λο­συγ­κρου­ο­μέ­νων εἰ­κό­νων πε­ρί τοῦ ἀν­θρώ­που, ἡ ὀρ­θό­δο­ξος Βι­ο­η­θι­κή προ­βάλ­λει, ἀ­πέ­ναν­τι εἰς θύ­ρα­θεν αὐ­το­νό­μους καί συρ­ρι­κνω­τι­κάς ἀν­θρω­πο­λο­γι­κάς θε­ω­ρή­σεις, τήν κα­τ’ εἰ­κό­να καί κα­θ’ ὁ­μοί­ω­σιν Θε­οῦ δη­μι­ουρ­γί­αν τοῦ ἀν­θρώ­που καί τόν αἰ­ώ­νι­ον προ­ο­ρι­σμόν αὐ­τοῦ. Συμ­βάλ­λει οὕ­τως εἰς τόν ἐμ­πλου­τι­σμόν τῆς φι­λο­σο­φι­κῆς καί ἐ­πι­στη­μο­νι­κῆς συ­ζη­τή­σε­ως τῶν βι­ο­η­θι­κῶν θε­μά­των δι­ά τῆς βι­βλι­κῆς ἀν­θρω­πο­λο­γί­ας καί τῆς πνευ­μα­τι­κῆς ἐμ­πει­ρί­ας τῆς Ὀρ­θο­δο­ξί­ας.

   13. Εἰς μί­αν παγ­κό­σμι­ον κοι­νω­νί­αν, προ­σα­να­το­λι­σμέ­νην εἰς τό «ἔ­χειν» καί τόν ἀ­το­μο­κεν­τρι­σμόν, ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Κα­θο­λι­κή Ἐκ­κλη­σί­α προ­βάλ­λει τήν ἀ­λή­θει­αν τῆς ἐν Χρι­στῷ καί τῆς κα­τά Χρι­στόν ζω­ῆς, τήν ἐ­λευ­θέ­ρως σαρ­κου­μέ­νην εἰς τήν κα­θη­με­ρι­νήν ζω­ήν ἑ­κά­στου ἀν­θρώ­που δι­ά τῶν ἔρ­γων αὐ­τοῦ «ἕ­ως ἑ­σπέ­ρας» (Ψαλμ. ργ’, 23), δι­ά τῶν ὁ­ποί­ων οὗ­τος κα­θί­στα­ται συ­νερ­γός τοῦ αἰ­ω­νί­ου Πα­τρός – «Θε­οῦ ἐ­σμεν συ­νερ­γοί» (Α’ Κορ. γ‘, 9) – καί τοῦ Υἱ­οῦ Αὐ­τοῦ, «ὁ Πα­τήρ μου ἕ­ως ἄρ­τι ἐρ­γά­ζε­ται κἀ­γώ ἐρ­γά­ζο­μαι» (Ἰ­ω­άν. ε´, 17). Ἡ χά­ρις τοῦ Θε­οῦ ἁ­γι­ά­ζει δι­ά τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος τά ἔρ­γα τῶν χει­ρῶν τοῦ συ­νερ­γοῦν­τος τῷ Θε­ῷ ἀν­θρώ­που, ἀ­να­δει­κνύ­ον­τας τήν ἐν αὐ­τοῖς κα­τά­φα­σιν τῆς ζω­ῆς καί τῆς ἀν­θρω­πί­νης κοι­νω­νί­ας. Ἐν­τός αὐ­τοῦ τοῦ πλαι­σί­ου το­πο­θε­τεῖ­ται καί ἡ χρι­στι­α­νι­κή ἄ­σκη­σις, δι­α­φέ­ρου­σα ρι­ζι­κῶς ἀ­πό κά­θε δυ­ϊ­στι­κόν ἀ­σκη­τι­σμόν, ὁ ὁ­ποῖ­ος ἀ­πο­κό­πτει τόν ἄν­θρω­πον ἀ­πό τήν ζω­ήν καί ἀ­πό τόν συ­νάν­θρω­πον. χρι­στι­α­νι­κή ἄ­σκη­σις καίἐγ­κρά­τει­α, αἱ ὁ­ποῖ­αι συν­δέ­ουν τόν ἄν­θρω­πον μέ τήν μυ­στη­ρι­α­κήν ζω­ήν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, δέν ἀ­φο­ροῦν μό­νον εἰς τόν μο­να­χι­κόν βί­ον, ἀλ­λά εἶ­ναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κόν τῆς ἐκ­κλη­σι­α­στι­κῆς ζω­ῆς εἰς ὅ­λας τάς ἐκ­φάν­σεις αὐ­τῆς, ἁ­πτή μαρ­τυ­ρί­α τῆς πα­ρου­σί­ας τοῦ ἐ­σχα­το­λο­γι­κοῦ πνεύ­μα­τος εἰς τήν εὐ­λο­γη­μέ­νην βι­ο­τήν τῶν πι­στῶν.

   14. Αρί­ζαι τςοἰ­κο­λο­γι­κῆς κρί­σε­ως εἶ­ναι πνευ­μα­τι­καί καίἠ­θι­καί, ἐν­δι­ά­θε­τοι εἰς τήν καρ­δί­αν ἑ­κά­στου ἀν­θρώ­που. Αὐ­τή ἡ κρί­σις ἐ­πι­δει­νοῦ­ται κα­τά τούς τε­λευ­ταί­ους αἰ­ῶ­νας ἐξ αἰ­τί­ας τῶν ποι­κί­λων δι­χα­σμῶν προ­κα­λου­μέ­νων ἀ­πό ἀν­θρώ­πι­να πά­θη, ὅ­πως ἡ πλε­ο­νε­ξί­α, ἡ ἀ­πλη­στί­α, ὁ ἐ­γω­ι­σμός, ἡ ἁρ­πα­κτι­κή δι­ά­θε­σις καί ἀ­πό τάς ἐ­πι­πτώ­σεις αὐ­τῶν ἐ­πί τοῦ πλα­νή­του, ὡς ἡ κλι­μα­τι­κή ἀλ­λα­γή, ἡ ὁ­ποί­α πλέ­ον ἀ­πει­λεῖ εἰς με­γά­λον βαθ­μόν τό φυ­σι­κόν πε­ρι­βάλ­λον, τόν κοι­νόν ἡ­μῶν «οἶ­κον». Ἡ ρῆ­ξις τῆς σχέ­σε­ως ἀν­θρώ­που καί κτί­σε­ως εἶ­ναι δι­α­στρέ­βλω­σις τῆς αὐ­θεν­τι­κῆς χρή­σε­ως τῆς δη­μι­ουρ­γί­ας τοῦ Θε­οῦ. Ἡ ἀν­τι­με­τώ­πι­σις τοῦ οἰ­κο­λο­γι­κοῦ προ­βλή­μα­τος ἐ­πί τῇ βά­σει τῶν ἀρ­χῶν τῆς χρι­στι­α­νι­κῆς πα­ρα­δό­σε­ως ἀ­παι­τεῖ ὄ­χι μό­νον με­τά­νοι­αν δι­ά τήν ἁ­μαρ­τί­αν τῆς ἐ­κμε­ταλ­λεύ­σε­ως τῶν φυ­σι­κῶν πό­ρων τοῦ πλα­νή­του, ἤ­τοι ρι­ζι­κήν ἀλ­λα­γήν νο­ο­τρο­πί­ας καί συμ­πε­ρι­φο­ρᾶς, ἀλ­λά καί ἀ­σκη­τι­σμόν, ὡς ἀν­τί­δο­τον εἰς τόν κα­τα­να­λω­τι­σμόν, εἰς τήν θε­ο­ποί­η­σιν τῶν ἀ­ναγ­κῶν καί εἰς τήν κτη­τι­κήν στά­σιν. Προ­ϋ­πο­θέ­τει ἐ­πί­σης καί τήν με­γί­στην εὐ­θύ­νην ἡ­μῶν νά πα­ρα­δώ­σω­μεν εἰς τάς ἐ­περ­χο­μέ­νας γε­νε­άς βι­ώ­σι­μον φυ­σι­κόν πε­ρι­βάλ­λον καί τήν χρῆ­σιν αὐ­τοῦ κα­τά θεί­αν βού­λη­σιν καί εὐ­λο­γί­αν. Εἰς τά μυ­στή­ρι­α τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας κα­τα­φά­σκε­ται ἡ δη­μι­ουρ­γί­α καί ὁ ἄν­θρω­πος ἐν­δυ­να­μώ­νε­ται δι­ά νά λει­τουρ­γῇ ὡς οἰ­κο­νό­μος, φύ­λαξ καί «ἱ­ε­ρεύς» αὐ­τῆς, προ­σά­γων ταύ­την δο­ξο­λο­γι­κῶς τῷ Δη­μι­ουρ­γῷ – «Τά Σά ἐκ τῶν Σῶν, Σοί προ­σφέ­ρο­μεν κα­τά πάν­τα καί δι­ά πάν­τα» – καί καλ­λι­ερ­γῶν εὐ­χα­ρι­στι­α­κήν σχέ­σιν μέ τήν κτί­σιν. Ἡ ὀρ­θό­δο­ξος αὐ­τή εὐ­αγ­γε­λι­κή καί πα­τε­ρι­κή προ­σέγ­γι­σις στρέ­φει ἐ­πί­σης τήν προ­σο­χήν μας εἰς τάς κοι­νω­νι­κάς δι­α­στά­σεις καί τάς τρα­γι­κάς ἐ­πι­πτώ­σεις τῆς κα­τα­στρο­φῆς τοῦ φυ­σι­κοῦ πε­ρι­βάλ­λον­τος.

 

VI. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α ἐ­νώ­πι­ον τς παγ­κο­σμι­ο­ποι­ή­σε­ως,

ἀ­κραί­ων φαι­νο­μέ­νων βί­ας και τς με­τα­να­στεύ­σε­ως

   15. Ἡ σύγ­χρο­νο­ς ἰ­δε­ο­λο­γί­α τςπαγ­κο­σμι­ο­ποι­ή­σε­ως, ἡ ὁ­ποί­α ἐ­πι­βάλ­λε­ται ἀ­θο­ρύ­βως καί ἐ­ξα­πλοῦ­ται ρα­γδαί­ως, προ­κα­λεῖ ἤ­δη ἰ­σχυ­ρούς κλυ­δω­νι­σμούς εἰς τήν οἰ­κο­νο­μί­αν καί τήν κοι­νω­νί­αν εἰς παγ­κό­σμι­ον κλί­μα­κα. Ἡ ἐ­πι­βο­λή της ἔ­χει δη­μι­ουρ­γή­σει νέ­ας μορ­φάς συ­στη­μα­τι­κῆς ἐ­κμε­ταλ­λεύ­σε­ως καί κοι­νω­νι­κῆς ἀ­δι­κί­ας, ἔ­χει σχε­δι­ά­σει τήν στα­δι­α­κήν ἐ­ξου­δε­τέ­ρω­σιν τῶν ἐμ­πο­δί­ων τῶν ἀν­τι­τι­θε­μέ­νων ἐ­θνι­κῶν, θρη­σκευ­τι­κῶν, ἰ­δε­ο­λο­γι­κῶν ἤ ἄλ­λων πα­ρα­δό­σε­ων καί ἔ­χει ἤ­δη ὁ­δη­γή­σει εἰς τήν ἀ­πο­δυ­νά­μω­σιν ἤ καί εἰς τήν τε­λι­κήν ἀ­πο­δό­μη­σιν τῶν κοι­νω­νι­κῶν κα­τα­κτή­σε­ων, ὑ­πό τό πρό­σχη­μα μά­λι­στα τῆς δῆ­θεν ἀ­ναγ­καί­ας ἀ­να­συγ­κρο­τή­σε­ως τῆς παγ­κο­σμί­ου οἰ­κο­νο­μί­ας, δι­ευ­ρύ­νου­σα οὕ­τω τό χά­σμα με­τα­ξύ πλου­σί­ων καί πτω­χῶν, δυ­να­μι­τί­ζου­σα τήν κοι­νω­νι­κήν συ­νο­χήν τῶν λα­ῶν καί ἀ­ναρ­ρι­πί­ζου­σα νέ­ας ἑ­στί­ας παγ­κο­σμί­ων ἐν­τά­σε­ων.

   Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α, ἔ­ναν­τι τῆς ἰ­σο­πε­δω­τι­κῆς καί ἀ­προ­σώ­που ὁ­μο­γε­νο­ποι­ή­σε­ως, τήν ὁ­ποί­αν προ­ω­θεῖ ἡ παγ­κο­σμι­ο­ποί­η­σις, ἀλ­λά καί τῶν ἀ­κρο­τή­των τοῦ ἐ­θνο­φυ­λε­τι­σμοῦ, εἰ­ση­γεῖ­ται τήν προ­στα­σί­αν τῆς ταυ­τό­τη­τος τῶν λα­ῶν καί τήν ἐ­νί­σχυ­σιν τῆς ἐν­το­πι­ό­τη­τος. Ὡς ἐ­ναλ­λα­κτι­κόν ὑ­πό­δειγ­μα δι­ά τήν ἑ­νό­τη­τα τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τος προ­βάλ­λει τήν ἀρ­θρω­τήν ὀρ­γά­νω­σιν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ἐ­πί τῇ βά­σει τῆς ἰ­σο­τι­μί­ας τῶν κα­τά τό­πους Ἐκ­κλη­σι­ῶν. Ἐκ­κλη­σί­α ἀν­τι­τί­θε­ται εἰς τήν προ­κλη­τι­κήν ἀ­πει­λήν δι­ά τόν σύγ­χρο­νον ἄν­θρω­πον καί τάς πο­λι­τι­στι­κάς πα­ρα­δό­σεις τῶν λα­ῶν, τήν ὁ­ποί­αν ἐμ­πε­ρι­κλεί­ει ἡ παγ­κο­σμι­ο­ποί­η­σις καί ἡ ἀρ­χή τῆς «ἰ­δι­ο­νο­μί­ας τῆς οἰ­κο­νο­μί­ας» ἤ τοῦ οἰ­κο­νο­μι­σμοῦ, ἡ αὐ­το­νό­μη­σις δη­λα­δή τῆς οἰ­κο­νο­μί­ας ἀ­πό τάς ζω­τι­κάς ἀ­νάγ­κας τοῦ ἀν­θρώ­που καί ἡ με­τα­τρο­πή της εἰς αὐ­το­σκο­πόν, προ­τεί­νει δέ μί­αν βι­ώ­σι­μον οἰ­κο­νο­μί­αν, τε­θε­με­λι­ω­μέ­νην εςτάςἀρ­χάς τοΕὐ­αγ­γε­λί­ου. Οὕ­τω, μέ πυ­ξί­δα τόν Κυ­ρι­α­κόν λό­γον «οὐκ ἐ­π’ ἄρ­τῳ μό­νῳ ζή­σε­ται ἄν­θρω­πος» (Λουκ. δ’, 4), ἡ Ἐκ­κλη­σί­α δέν συν­δέ­ει τήν πρό­ο­δον τοῦ ἀν­θρω­πί­νου γέ­νους μέ μό­νην τήν ἄ­νο­δον τοῦ βι­ο­τι­κοῦ ἐ­πι­πέ­δου ἤ μέ τήν οἰ­κο­νο­μι­κήν ἀ­νά­πτυ­ξιν εἰς βά­ρος τῶν πνευ­μα­τι­κῶν ἀ­ξι­ῶν.

   16. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α δέν ἀ­να­μι­γνύ­ε­ται εἰς τήν πο­λι­τι­κήν, ἐν τῇ στε­νῇ ση­μα­σί­ᾳ τοῦ ὅ­ρου, ἀλ­λ’ ὅ­μως ἡ μαρ­τυ­ρί­α αὐ­τῆς εἶ­ναι οὐ­σι­α­στι­κῶς πο­λι­τι­κή, ὡς μέ­ρι­μνα δι­ά τόν ἄν­θρω­πον καί τήν πνευ­μα­τι­κήν ἐ­λευ­θε­ρί­αν του. λό­γος τςἘκ­κλη­σί­α­ς ὑ­πῆρ­ξε πάν­το­τε δι­α­κρι­τός καί θά πα­ρα­μεί­νῃ εἰς τό δι­η­νε­κὲς μί­α ὀ­φει­λε­τι­κή πα­ρέμ­βα­σις ὑ­πὲρ τοἀν­θρώ­που. Αἱ κα­τά τό­πους Ὀρ­θό­δο­ξοι Ἐκ­κλη­σί­αι κα­λοῦν­ται σή­με­ρον νά οἰ­κο­δο­μή­σουν μί­αν νέ­αν ἐ­ποι­κο­δο­μη­τι­κήν συ­ναλ­λη­λί­αν μέ τό κο­σμι­κόν κρά­τος δι­καί­ου εἰς τό νέ­ον πλαί­σι­ον τῶν δι­ε­θνῶν σχέ­σε­ων, συμ­φώ­νως πρός τό βι­βλι­κόν «Ἀ­πό­δο­τε τά τοῦ Καί­σα­ρος τῷ Καί­σα­ρι καί τά τοῦ Θε­οῦ τῷ Θε­ῷ» (Ματθ. κβ’, 21). Ἡ συ­ναλ­λη­λί­α αὕ­τη δέ­ον ὅ­πως δι­α­σώ­ζῃ τήν ἰ­δι­ο­προ­σω­πί­αν Ἐκ­κλη­σί­ας καί κρά­τους καί δι­α­σφα­λί­ζῃ τήν εἰ­λι­κρι­νῆ συ­νερ­γα­σί­αν αὐ­τῶν ἐ­π’ ὠ­φε­λεί­ᾳ τῆς προ­στα­σί­ας τῆς μο­να­δι­κῆς ἀ­ξί­ας τοῦ ἀν­θρώ­που καί τῶν ἐν­τεῦ­θεν ἀ­πορ­ρε­όν­των δι­και­ω­μά­των αὐ­τοῦ, ὡς καί τῆς κοι­νω­νι­κῆς δι­και­ο­σύ­νης.

   Τά δι­και­ώ­μα­τα τοῦ ἀν­θρώ­που εὑ­ρί­σκον­ται σή­με­ρον εἰς τό κέν­τρον τῆς πο­λι­τι­κῆς ὡς ἀ­πάν­τη­σις εἰς τάς συγ­χρό­νους κοι­νω­νι­κάς καί πο­λι­τι­κάς κρί­σεις καί ἀ­να­τρο­πάς καί δι­ά τήν προ­στα­σί­αν τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας τοῦ ἀ­τό­μου. Ἡ προ­σέγ­γι­σις τῶν δι­και­ω­μά­των τοῦ ἀν­θρώ­που ὑ­πό τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κλη­σί­ας ἐ­πι­κεν­τρώ­νε­ται εἰς τόν κίν­δυ­νον ἐκ­πτώ­σε­ως τοῦ ἀ­το­μι­κοῦ δι­και­ώ­μα­τος εἰς ἀ­το­μο­κεν­τρι­σμόν καί δι­και­ω­μα­τι­σμόν. Μί­α τοι­αύ­τη ἐ­κτρο­πή λει­τουρ­γεῖ εἰς βά­ρος τοῦ κοι­νο­τι­κοῦ πε­ρι­ε­χο­μέ­νου τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας, ὁ­δη­γεῖ εἰς τήν αὐ­θαί­ρε­τον με­τα­τρο­πήν τῶν δι­και­ω­μά­των εἰς εὐ­δαι­μο­νι­στι­κάς δι­εκ­δι­κή­σεις καί εἰς τήν ἀ­να­γω­γήν τῆς ἐ­πι­σφα­λοῦς ταυ­τί­σε­ως τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας μέ τήν ἀ­συ­δο­σί­αν τοῦ ἀ­τό­μου εἰς «οἰ­κου­με­νι­κήν ἀ­ξί­αν», ἡ ὁ­ποί­α ὑ­πο­σκά­πτει τά θε­μέ­λι­α τῶν κοι­νω­νι­κῶν ἀ­ξι­ῶν, τῆς οἰ­κο­γε­νεί­ας, τῆς θρη­σκεί­ας, τοῦ ἔ­θνους καί ἀ­πει­λεῖ θε­με­λι­ώ­δεις ἠ­θι­κάς ἀ­ξί­ας.

   Ἡ ὀρ­θό­δο­ξος λοι­πόν κα­τα­νό­η­σις τοῦ ἀν­θρώ­που ἀν­τι­τί­θε­ται τό­σον εἰς τήν ἀ­λα­ζο­νι­κήν ἀ­πο­θέ­ω­σιν τοῦ ἀ­τό­μου καί τῶν δι­και­ω­μά­των του, ὅ­σον καί εἰς τήν τα­πει­νω­τι­κήν κα­ταρ­ρά­κω­σιν τοῦ ἀν­θρω­πί­νου προ­σώ­που εἰς τάς συγ­χρό­νους γι­γαν­τι­αί­ας οἰ­κο­νο­μι­κάς, κοι­νω­νι­κάς, πο­λι­τι­κάς καί ἐ­πι­κοι­νω­νι­α­κάς δο­μάς. Ἡ πα­ρά­δο­σις τῆς Ὀρ­θο­δο­ξί­ας εἶ­ναι ἀ­νε­ξάν­τλη­τος πη­γή ζω­τι­κῶν ἀ­λη­θει­ῶν δι­ά τόν ἄν­θρω­πον. Οὐ­δείς ἐ­τί­μη­σε τόν ἄν­θρω­πον καί ἐ­με­ρί­μνη­σε δι’ αὐ­τόν τό­σον, ὅ­σον ὁ Θε­άν­θρω­πος Χρι­στός καί ἡ Ἐκ­κλη­σί­α Του. Θε­με­λι­ῶ­δες ἀν­θρώ­πι­νον δι­καί­ω­μα εἶ­ναι ἡ προ­στα­σί­α τῆς ἀρ­χῆς τῆς θρη­σκευ­τι­κῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας ὑ­πό πά­σας τάς προ­ο­πτι­κάς αὐ­τῆς, ἤ­τοι τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας τῆς συ­νει­δή­σε­ως, τῆς πί­στε­ως, τῆς λα­τρεί­ας καί ὅ­λων τῶν ἀ­το­μι­κῶν καί συλ­λο­γι­κῶν ἐκ­φρά­σε­ων θρη­σκευ­τι­κῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας, συμ­πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου καί τοῦ δι­και­ώ­μα­τος ἑ­κά­στου πι­στοῦ νά τε­λῇ ἀ­κω­λύ­τως ἀ­πό οἱ­αν­δή­πο­τε κρα­τι­κήν πα­ρέμ­βα­σιν τά θρη­σκευ­τι­κά του κα­θή­κον­τα, κα­θώς καί τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας δη­μο­σί­ας δι­δα­σκα­λί­ας τῆς θρη­σκεί­ας καί τῶν προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων λει­τουρ­γί­ας τῶν θρη­σκευ­τι­κῶν κοι­νο­τή­των.

   17. Βι­οῦ­μεν σή­με­ρον ἔ­ξαρ­σιν νο­ση­ρῶν φαι­νο­μέ­νων βί­ας ἐν ὀ­νό­μα­τι τοῦ Θε­οῦ. Αἱ ἐ­κρή­ξεις φον­τα­μεν­τα­λι­σμοῦ εἰς τούς κόλ­πους τῶν θρη­σκει­ῶν κιν­δυ­νεύ­ουν νά ὁ­δη­γή­σουν εἰς τήν ἐ­πι­κρά­τη­σιν τῆς ἀ­πό­ψε­ως ὅ­τι ὁ φον­τα­μεν­τα­λι­σμός ἀ­νή­κει εἰς τήν οὐ­σί­αν τοῦ θρη­σκευ­τι­κοῦ φαι­νο­μέ­νου. Ἡ ἀ­λή­θει­α ὅ­μως εἶ­ναι ὅ­τι φον­τα­μεν­τα­λι­σμός, ὡς «ζῆ­λος οὐ κα­τ’ ἐ­πί­γνω­σιν» (Ρωμ. ι’, 2), ἀ­πο­τε­λεῖ ἔκ­φρα­σιν νο­ση­ρᾶς θρη­σκευ­τι­κό­τη­τος. Ὁ ἀ­λη­θής χρι­στι­α­νός, κα­τά τό πρό­τυ­πον τοῦ σταυ­ρω­θέν­τος Κυ­ρί­ου, θυ­σι­ά­ζε­ται καί δέν θυ­σι­ά­ζει, καί δι­ά τόν λό­γον αὐ­τόν εἶ­ναι ὁ αὐ­στη­ρό­τε­ρος κρι­τής τοῦ ὁ­πο­θεν­δή­πο­τε προ­ερ­χο­μέ­νου φον­τα­μεν­τα­λι­σμοῦ. Ὁ εἰ­λι­κρι­νής δι­α­θρη­σκει­α­κός δι­ά­λο­γος συμ­βάλ­λει εἰς τήν ἀ­νά­πτυ­ξιν ἀ­μοι­βαί­ας ἐμ­πι­στο­σύ­νης, εἰς τήν προ­ώ­θη­σιν τῆς εἰ­ρή­νης καί τῆς κα­ταλ­λα­γῆς. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α ἀ­γω­νί­ζε­ται δι­ά νά κα­τα­στή­σῃ αἰ­σθη­το­τέ­ραν τήν «ἄ­νω­θεν εἰ­ρή­νην» ἐ­πί τῆς γῆς. Ἡ ἀ­λη­θι­νή εἰ­ρή­νη δέν ἐ­πι­τυγ­χά­νε­ται μέ τήν δύ­να­μιν τῶν ὅ­πλων, ἀλ­λά μό­νον δι­ά μέ­σου τῆς ἀ­γά­πης, ἥ­τι­ς «οὐ ζη­τεῖ τά ἑ­αυ­τῆς» (Α’ Κορ. ιγ´, 5). Τό ἔ­λαι­ον τῆς πί­στε­ως πρέ­πει νά χρη­σι­μο­ποι­ῆ­ται δι­ά νά ἁ­πα­λύ­νῃ καί νά θε­ρα­πεύ­ῃ τάς πα­λαι­άς πλη­γάς τῶν ἄλ­λων καί ὄ­χι νά ἀ­ναρ­ρι­πί­ζῃ νέ­ας ἑ­στί­ας μί­σους.

   18. Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α πα­ρα­κο­λου­θεῖ μέ πό­νον καί προ­σευ­χήν καί κα­τα­γρά­φει τήν με­γά­λην σύγ­χρο­νον ἀν­θρω­πι­στι­κήν κρί­σιν, τήν ἐ­πέ­κτα­σιν τῆς βί­ας καί τῶν ἐ­νό­πλων συρ­ρά­ξε­ων, τόν δι­ωγ­μόν, τήν ἐκ­δί­ω­ξιν καί τάς δο­λο­φο­νί­ας με­λῶν θρη­σκευ­τι­κῶν μει­ο­νο­τή­των, τήν βι­αί­αν ἀ­πο­μά­κρυν­σιν οἰ­κο­γε­νει­ῶν ἀ­πό τάς ἑ­στί­ας των, τήν τρα­γω­δί­αν τῆς ἐμ­πο­ρί­ας ἀν­θρώ­πων, τήν πα­ρα­βί­α­σιν τῶν βα­σι­κῶν δι­και­ω­μά­των ἀ­τό­μων καί λα­ῶν καί τόν ἐ­ξα­ναγ­κα­σμόν εἰς ἀλ­λα­γήν πί­στε­ως. Κα­τα­δι­κά­ζει ἀ­πε­ρι­φρά­στως τάς ἀ­πα­γω­γάς, τά βα­σα­νι­στή­ρι­α, τάς εἰ­δε­χθεῖς ἐ­κτε­λέ­σεις. Κα­ταγ­γέλ­λει τήν κα­τα­στρο­φήν να­ῶν, θρη­σκευ­τι­κῶν συμ­βό­λων καί μνη­μεί­ων πο­λι­τι­σμοῦ.

   Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α ἀ­νη­συ­χεῖ ἰ­δι­αι­τέ­ρως δι­ά τήν κα­τά­στα­σιν τῶν χρι­στι­α­νῶν καί τῶν ἄλ­λων δι­ω­κο­μέ­νων ἐ­θνι­κῶν καί θρη­σκευ­τι­κῶν μει­ο­νο­τή­των τῆς Μέ­σης Ἀ­να­το­λῆς. Εἰ­δι­κώ­τε­ρον, ἀ­πευ­θύ­νει ἔκ­κλη­σιν πρός τάς κυ­βερ­νή­σεις ἐν τῇ πε­ρι­ο­χῇ, νά προ­στα­τεύ­σουν τούς χρι­στι­α­νι­κούς πλη­θυ­σμούς, τούς Ὀρ­θο­δό­ξους, τούς Ἀρ­χαί­ους Ἀ­να­το­λι­κούς καί τούς λοι­πούς χρι­στι­α­νούς, οἱ ὁ­ποῖ­οι ἐ­πε­βί­ω­σαν εἰς τό λί­κνον τοῦ Χρι­στι­α­νι­σμοῦ. Οἱ γη­γε­νεῖς χρι­στι­α­νι­κοί καί οἱ ἄλ­λοι πλη­θυ­σμοί ἔ­χουν ἀ­πα­ρά­γρα­πτον δι­καί­ω­μα νά πα­ρα­μεί­νουν εἰς τάς χώ­ρας αὐ­τῶν ὡς πο­λῖ­ται μέ ἴ­σα δι­και­ώ­μα­τα.

   Προ­τρέ­πο­μεν λοι­πόν ὅ­λους τούς ἐμ­πλε­κο­μέ­νους, ἀ­νε­ξαρ­τή­τως θρη­σκευ­τι­κῶν πε­ποι­θή­σε­ων, νά ἐρ­γά­ζων­ται δι­ά τήν κα­ταλ­λα­γήν καί δι­ά τόν σε­βα­σμόν τῶν ἀν­θρω­πί­νων δι­και­ω­μά­των, πρω­τί­στως δέ δι­ά τήν προ­στα­σί­αν τοῦ θεί­ου δώ­ρου τῆς ζω­ῆς. Πρέ­πει ὁ πό­λε­μος καί ἡ αἱ­μα­το­χυ­σί­α νά τερ­μα­τι­σθοῦν, νά ἐ­πι­κρα­τή­σῃ ἡ δι­και­ο­σύ­νη, ὥ­στε νά ἐ­πα­νέλ­θῃ ἡ εἰ­ρή­νη καί νά κα­τα­στῇ ἐ­φι­κτή ἡ ἐ­πι­στρο­φή τῶν ἐκ­δι­ω­χθέν­των εἰς τάς πα­τρο­γο­νι­κάς αὐ­τῶν ἑ­στί­ας. Προ­σευ­χό­με­θα δι­ά τήν εἰ­ρή­νην καί τήν δι­και­ο­σύ­νην εἰς τάς δο­κι­μα­ζο­μέ­νας χώ­ρας τῆς Ἀ­φρι­κῆς, ὡς καί εἰς τήν χει­μα­ζο­μέ­νην Οὐ­κρα­νί­αν. Ἐ­πα­να­λαμ­βά­νο­μεν ἐν Συ­νό­δῳ με­τ’ ἐμ­φά­σε­ως τήν ἔκ­κλη­σιν πρός τούς ὑ­πευ­θύ­νους, νά ἀ­πε­λευ­θε­ρώ­σουν τούς δύ­ο ἀ­πα­χθέν­τας ἀρ­χι­ε­ρεῖς εἰς τήν Συ­ρί­αν, Παῦ­λον Yazigi καί Ἰ­ω­άν­νην İbrahim. Προ­σε­πευ­χό­με­θα δι­ά τήν ἀ­πε­λευ­θέ­ρω­σιν πάν­των τῶν ἐν ὁ­μη­ρί­ᾳ καί αἰχ­μα­λω­σί­ᾳ συ­ναν­θρώ­πων μας.

   19. Τό σύγ­χρο­νον καί συ­νε­χῶς ἐν­τει­νό­με­νο­ν προ­σφυ­γι­κόν καί με­τα­να­στευ­τι­κόν πρό­βλη­μα, ὀ­φει­λό­με­νον εἰς πο­λι­τι­κούς, οἰ­κο­νο­μι­κούς καί κλι­μα­το­λο­γι­κούς λό­γους, εὑ­ρί­σκε­ται εἰς τό κέν­τρον τοῦ παγ­κο­σμί­ου ἐν­δι­α­φέ­ρον­τος. Ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α ἀν­τι­με­τώ­πι­σε πάν­το­τε καί ἀν­τι­με­τω­πί­ζει συ­νε­χῶς τούς δε­δι­ωγ­μέ­νους, τούς ἐν κιν­δύ­νῳ καί ἐν ἀ­νάγ­καις, ἐ­πί τῇ βά­σει τῶν λό­γων τοῦ Κυ­ρί­ου «ἐ­πε­ί­να­σα γάρ, καί ἐ­δώ­κα­τέ μοι φα­γεῖν, ἐ­δί­ψη­σα, καί ἐ­πο­τί­σα­τέ με, ξέ­νος ἤ­μην, καί συ­νη­γά­γε­τέ με, γυ­μνός, καί πε­ρι­ε­βά­λε­τέ με, ἠ­σθέ­νη­σα, καί ἐ­πε­σκέ­ψα­σθέ με, ἐν φυ­λα­κῇ ἤ­μην, καί ἤλ­θε­τε πρός με» (Ματθ. κε’, 35-36) καί «ἀ­μήν λέ­γω ὑ­μῖν, ἐ­φ’ ὅ­σον ἐ­ποι­ή­σα­τε ἑ­νί τού­των τῶν ἀ­δελ­φῶν μου τῶν ἐ­λα­χί­στων ἐ­μοί ἐ­ποι­ή­σα­τε» (Ματθ. κε’, 40). Κα­θ’ ὅ­λην τήν ἱ­στο­ρι­κήν αὐ­τῆς πο­ρεί­αν ἡ Ἐκ­κλη­σί­α εὑ­ρί­σκε­το εἰς τό πλευ­ρόν τῶν «κο­πι­ών­των καί πε­φορ­τι­σμέ­νων» (Ματθ. ι­α’, 28). Ἀ­εί­πο­τε ἡ ἐκ­κλη­σι­α­στι­κή φι­λαν­θρω­πί­α δέν πε­ρι­ω­ρί­ζε­το ἁ­πλῶς εἰς τήν πε­ρι­στα­σι­α­κήν ἀ­γα­θο­ερ­γί­αν πρός τόν ἐν­δε­ῆ καί τόν πά­σχον­τα, ἀλ­λά ἀ­πέ­βλε­πε καί εἰς τήν ἀ­πά­λει­ψιν τῶν αἰ­τί­ων, τά ὁ­ποῖ­α δη­μι­ουρ­γοῦν τά κοι­νω­νι­κά προ­βλή­μα­τα. Τό «ἔρ­γον δι­α­κο­νί­ας» τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας (Ἐ­φεσ. δ’, 12) ἀ­να­γνω­ρί­ζε­ται ὑ­πό πάν­των.

   Ἀ­πευ­θύ­νο­μεν λοι­πόν ἔκ­κλη­σιν πρω­τί­στως πρός τούς δυ­να­μέ­νους νά ἄ­ρουν τάς αἰ­τί­ας τῆς δη­μι­ουρ­γί­ας τῆς προ­σφυ­γι­κῆς κρί­σε­ως νά λά­βουν τάς δε­ού­σας θε­τι­κάς ἀ­πο­φά­σεις. Κα­λοῦ­μεν τάς πο­λι­τι­κάς ἀρ­χάς, τούς Ὀρ­θο­δό­ξους πι­στούς καί τούς λοι­πούς πο­λί­τας τῶν χω­ρῶν, εἰς τάς ὁ­ποί­ας κα­τέ­φυ­γον καί συ­νε­χί­ζουν νά κα­τα­φεύ­γουν οἱ πρό­σφυ­γες, νά πα­ρά­σχουν εἰς αὐ­τούς πᾶ­σαν δυ­να­τήν βο­ή­θει­αν, ἀ­κό­μη καί ἐκ τοῦ ἰ­δί­ου ὑ­στε­ρή­μα­τος.

 

VII. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α: μαρ­τυ­ρί­α ν δι­α­λό­γῳ

   20. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α ἐ­πι­δει­κνύ­ει εὐ­αι­σθη­σί­αν ἔ­ναν­τι ἐ­κεί­νων, οἱ ὁ­ποῖ­οι δι­έ­κο­ψαν τήν με­τ’ αὐ­τῆς κοι­νω­νί­αν καί ἐν­δι­α­φέ­ρε­ται δι’ ὅ­σους δέν κα­τα­νο­οῦν τήν φω­νήν της. Ἐν τῇ συ­νει­δή­σει αὐ­τῆς ὅ­τι ἀ­πο­τε­λεῖ τήν ζῶ­σαν πα­ρου­σί­αν τοῦ Χρι­στοῦ ἐν τῷ κό­σμῳ, με­τα­τρέ­πει εἰς συγ­κε­κρι­μέ­νας πρά­ξεις τήν θεί­αν Οἰ­κο­νο­μί­αν δι’ ὅ­λων τῶν εἰς τήν δι­ά­θε­σιν αὐ­τῆς μέ­σων, δι­ά τήν ἀ­ξι­ό­πι­στον μαρ­τυ­ρί­αν τῆς ἀ­λη­θεί­ας, ἐν τῇ  ἀ­κρι­βεί­ᾳ τῆς ἀ­πο­στο­λι­κῆς πί­στε­ως. Ὑ­πό τό πνεῦ­μα αὐ­τό τῆς κα­τα­νο­ή­σε­ως τοῦ χρέ­ους μαρ­τυ­ρί­ας καί προ­σφο­ρᾶς, Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α ἀ­νέ­κα­θεν προ­σέ­δι­δε με­γά­λην ση­μα­σί­αν εςτόνδι­ά­λο­γον, ἰ­δι­αι­τέ­ρως δέ εἰς ἐ­κεῖ­νον μέ τούς ἑ­τε­ρο­δό­ξους χρι­στι­α­νούς. Δι­ά μέ­σου τοῦ δι­α­λό­γου αὐ­τοῦ, ὁ λοι­πός χρι­στι­α­νι­κός κό­σμος γνω­ρί­ζει πλέ­ον κα­λύ­τε­ρα τήν Ὀρ­θο­δο­ξί­αν καί τήν γνη­σι­ό­τη­τα τῆς πα­ρα­δό­σε­ως αὐ­τῆς. Ἐ­πί­σης γνω­ρί­ζει ὅ­τι ἡ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α οὐ­δέ­πο­τε ἀ­πε­δέ­χθη τόν θε­ο­λο­γι­κόν μι­νι­μα­λι­σμόν ἤ τήν ἀμ­φι­σβή­τη­σιν τῆς δογ­μα­τι­κῆς πα­ρα­δό­σε­ως καί τοῦ εὐ­αγ­γε­λι­κοῦ ἤ­θους της. Οἱ δι­α­χρι­στι­α­νι­κοί δι­ά­λο­γοι ἐ­λει­τούρ­γη­σαν ὡς εὐ­και­ρί­α δι­ά τήν Ὀρ­θο­δο­ξί­αν, δι­ά νά ἀ­να­δεί­ξῃ τό σέ­βας πρός τήν δι­δα­σκα­λί­αν τῶν Πα­τέ­ρων καί δι­ά νά δώ­σῃ τήν ἀ­ξι­ό­πι­στον μαρ­τυ­ρί­αν τῆς γνη­σί­ας πα­ρα­δό­σε­ως τῆς μι­ᾶς, ἁ­γί­ας, κα­θο­λι­κῆς καί ἀ­πο­στο­λι­κῆς Ἐκ­κλη­σί­ας. Οἱ ὑ­πό τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κλη­σί­ας δι­ε­ξα­γό­με­νοι δι­ά­λο­γοι οὐ­δέ­πο­τε ἐ­σή­μαι­ναν, οὔ­τε ση­μαί­νουν καί δέν πρό­κει­ται νά ση­μά­νουν πο­τέ οἱ­ον­δή­πο­τε συμ­βι­βα­σμόν εἰς ζη­τή­μα­τα πί­στε­ως. Οἱ δι­ά­λο­γοι αὐ­τοί εἶ­ναι μαρ­τυ­ρί­α πε­ρί τῆς Ὀρ­θο­δο­ξί­ας, ἑ­δρα­ζο­μέ­νη ἐ­πί τοῦ εὐ­αγ­γε­λι­κοῦ μη­νύ­μα­τος «Ἔρ­χου καί ἴ­δε» (Ἰ­ω­άν. α’, 46), ὅ­τι «ὁ Θε­ός ἀ­γά­πη ἐ­στίν» (Α’ Ἰ­ω­άν. δ’, 8).

 

***

 

   Ὑ­πό τό πνεῦ­μα αὐ­τό, ἡ ἀ­νά τήν οἰ­κου­μέ­νην Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σί­α, οὖ­σα ἡ ἐν Χρι­στῷ φα­νέ­ρω­σις τῆς Βα­σι­λεί­ας τοῦ Θε­οῦ, βι­οῖ τό ὅ­λον μυ­στή­ρι­ον τῆς θεί­ας Οἰ­κο­νο­μί­ας εἰς τήν μυ­στη­ρι­α­κήν ζω­ήν αὐ­τῆς, μέ ἐ­πί­κεν­τρον πάν­το­τε τήν θεί­αν Εὐ­χα­ρι­στί­αν, ἐν τῇ ὁ­ποί­ᾳ προ­σφέ­ρει εἰς ἡ­μᾶς οὐ­χί τρο­φήν ἐ­πί­κη­ρον καί φθαρ­τήν, ἀλ­λ’ αὐ­τό τό ζω­ήρ­ρυ­τον Δε­σπο­τι­κόν Σῶ­μα, «τόν οὐ­ρά­νι­ον Ἄρ­τον», «ὅς ἐ­στί φάρ­μα­κον ἀ­θα­να­σί­ας, ἀν­τί­δο­τος τοῦ μή ἀ­πο­θα­νεῖν, ἀλ­λά ζῆν ἐν Θε­ῷ δι­ά Ἰ­η­σοῦ Χρι­στοῦ, κα­θαρ­τή­ρι­ον ἀ­λε­ξί­κα­κον» (Ἰ­γνα­τί­ου Ἀν­τι­ο­χεί­ας, Πρός Ἐ­φε­σί­ους, Κ’. PG 5, 756). θεί­α Εὐ­χα­ρι­στί­α ἀ­πο­τε­λεῖ τόνἐ­σώ­τα­τον πυ­ρῆ­να καίτςσυ­νο­δι­κῆς λει­τουρ­γί­ας τοἐκ­κλη­σι­α­στι­κοῦ σώ­μα­τος, κα­θώς καί τήν αὐ­θεν­τι­κήν βε­βαί­ω­σιν τῆς Ὀρ­θο­δο­ξί­ας τῆς πί­στε­ως τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὡς δι­α­κη­ρύτ­τει καί ὁ ἅ­γι­ος Εἰ­ρη­ναῖ­ος Λυ­ῶ­νος: «Ἡ­μῶν δέ σύμ­φω­νος ἡ γνώ­μη (= δι­δα­σκα­λί­α) τῇ Εὐ­χα­ρι­στί­ᾳ, ἡ δέ Εὐ­χα­ρι­στί­α βε­βαι­οῖ τήν γνώ­μην» (Κα­τά αἱ­ρέ­σε­ωνΔ’, 18. PG 7, 1028).

   Εὐ­αγ­γε­λι­ζό­με­νοι, λοι­πόν, κα­τά τήν ἐν­το­λήν τοῦ Κυ­ρί­ου ὅ­λον τόν κό­σμον καί «κη­ρύτ­τον­τες ἐ­πί τῷ ὀ­νό­μα­τι αὐ­τοῦ με­τά­νοι­αν καί ἄ­φε­σιν ἁ­μαρ­τι­ῶν εἰς πάν­τα τά ἔ­θνη» (Λουκ. κβ’, 47), ἔ­χο­μεν χρέ­ος νά πα­ρα­θέ­τω­μεν ἑ­αυ­τούς καί ἀλ­λή­λους καί πᾶ­σαν τήν ζω­ήν ἡ­μῶν Χρι­στῷ τῷ Θε­ῷ καί νά ἀ­γα­πῶ­μεν ἀλ­λή­λους, ὁ­μο­λο­γοῦν­τες ἐν ὁ­μο­νοί­ᾳ «Πα­τέ­ρα, Υἱ­όν καί Ἅ­γι­ον Πνεῦ­μα, Τρι­ά­δα ὁ­μο­ού­σι­ον καί ἀ­χώ­ρι­στον». Ταῦ­τα ἀ­πευ­θύ­νον­τες ἐν Συ­νό­δῳ πρός τά ἀ­νά τόν κό­σμον τέ­κνα τῆς Ἁ­γι­ω­τά­της Ὀρ­θο­δό­ξου ἡ­μῶν Ἐκ­κλη­σί­ας καί πρός τήν οἰ­κου­μέ­νην πᾶ­σαν, ἑ­πό­με­νοι τοῖς ἁ­γί­οις Πα­τρά­σι καί τοῖς συ­νο­δι­κοῖς θε­σπί­σμα­σι πρός δι­α­φύ­λα­ξιν τῆς πα­τρο­πα­ρα­δό­του πί­στε­ως καί πρός «ἀ­νά­λη­ψιν χρη­στο­η­θεί­ας» εἰς τήν κα­θ’ ἡ­μέ­ραν ζω­ήν ἡ­μῶν, ἐ­π’ ἐλ­πί­δι τῆς «κοι­νῆς ἀ­να­στά­σε­ως», δο­ξο­λο­γοῦ­μεν τήν τρι­συ­πό­στα­τον Θε­ό­τη­τα ᾄ­σμα­σιν ἐν­θέ­οις:

   «Πά­τερ Παν­το­κρά­τορ καί Λό­γε καί Πνεῦ­μα, τρι­σίν ἑ­νι­ζο­μέ­νη ἐνὑ­πο­στά­σε­σι φύ­σις. Ὑ­πε­ρού­σι­ε καίὙ­πέρ­θε­ε, εςσέβε­βα­πτί­σμε­θα καίσέεὐ­λο­γοῦ­μεν εςπάν­τας τούςαἰ­ῶ­νας» (Κα­νών τοΠά­σχα, ᾠ­δή Η’).

 

† ὁ Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως Βαρ­θο­λο­μαῖ­ος, Πρό­ε­δρος

† ὁ Ἀ­λε­ξαν­δρεί­ας Θε­ό­δω­ρος

† ὁ Ἱ­ε­ρο­σο­λύ­μων Θε­ό­φι­λος

† ὁ Σερ­βί­ας Εἰ­ρη­ναῖ­ος

† ὁ Ρου­μα­νί­ας Δα­νι­ήλ

† ὁ Νέ­ας Ἰ­ου­στι­νι­α­νῆς καί πά­σης Κύ­πρου Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Ἀ­θη­νῶν καί πά­σης Ἑλ­λά­δος Ἱ­ε­ρώ­νυ­μος

† ὁ Βαρ­σο­βί­ας καί πά­σης Πο­λω­νί­ας Σάβ­βας

† ὁ Τι­ρά­νων καί πά­σης Ἀλ­βα­νί­ας Ἀ­να­στά­σι­ος

† ὁ Πρέ­σοβ καί πά­σης Τσε­χί­ας καί Σλο­βα­κί­ας Ρα­στισ­λάβ

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Οἰ­κου­με­νι­κοῦ Πα­τρι­αρ­χεί­ου

 

† ὁ Κα­ρε­λί­ας καί πά­σης Φιλ­λαν­δί­ας Λέ­ων

† ὁ Ταλ­λί­νης καί πά­σης Ἐ­σθο­νί­ας Στέ­φα­νος

† ὁ Γέ­ρων Περ­γά­μου Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ Γέ­ρων Ἀ­με­ρι­κῆς Δη­μή­τρι­ος

† ὁ Γερ­μα­νί­ας Αὐ­γου­στῖ­νος

† ὁ Κρή­της Εἰ­ρη­ναῖ­ος

† ὁ Ντέν­βερ Ἠ­σα­ΐ­ας

† ὁ Ἀ­τλάν­τας Ἀ­λέ­ξι­ος

† ὁ Πριγ­κη­πον­νή­σων Ἰ­ά­κω­βος

† ὁ Προι­κον­νή­σου Ἰ­ω­σήφ

† ὁ Φι­λα­δελ­φεί­ας Με­λί­των

† ὁ Γαλ­λί­ας Ἐμ­μα­νου­ήλ

† ὁ Δαρ­δα­νελ­λί­ων Νι­κή­τας

† ὁ Ντη­τρό­ϊτ Νι­κό­λα­ος

† ὁ Ἁ­γί­ου Φραγ­κί­σκου Γε­ρά­σι­μος

† ὁ Κι­σά­μου καί Σε­λί­νου Ἀμ­φι­λό­χι­ος

† ὁ Κο­ρέ­ας Ἀμ­βρό­σι­ος

† ὁ Ση­λυ­βρί­ας Μά­ξι­μος

† ὁ Ἀ­δρι­α­νου­πό­λε­ως Ἀμ­φι­λό­χι­ος

† ὁ Δι­ο­κλεί­ας Κάλ­λι­στος

† ὁ Ἱ­ε­ρα­πό­λε­ως Ἀν­τώ­νι­ος, ἐ­πί κε­φα­λῆς τῶν Οὐ­κρα­νῶν Ὀρ­θο­δό­ξων ἐν ΗΠΑ

† ὁ Τελ­μησ­σοῦ Ἰ­ώβ

† ὁ Χα­ρι­ου­πό­λε­ως Ἰ­ω­άν­νης, ἐ­πί κε­φα­λῆς τῆς Πα­τρι­αρ­χι­κῆς Ἐ­ξαρ­χί­ας τῶν ἐν τῇ Δυ­τι­κῇ Εὐ­ρώ­πῃ Ὀρ­θο­δό­ξων Πα­ροι­κι­ῶν Ρωσ­σι­κῆς Πα­ρα­δό­σε­ως

† ὁ Νύσ­σης Γρη­γό­ρι­ος, ἐ­πί κε­φα­λῆς τῶν Καρ­πα­θορ­ρώσ­σων Ὀρ­θο­δό­ξων ἐν ΗΠΑ

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Πα­τρι­αρ­χεί­ου Ἀ­λε­ξαν­δρεί­ας

 

† ὁ Γέ­ρων Λε­ον­το­πό­λε­ως Γα­βρι­ήλ

† ὁ Να­ϊ­ρόμ­πι Μα­κά­ρι­ος

† ὁ Καμ­πά­λας Ἰ­ω­νᾶς

† ὁ Ζιμ­πάμ­που­ε καί Ἀγ­κό­λας Σε­ρα­φείμ

† ὁ Νι­γη­ρί­ας Ἀ­λέ­ξαν­δρος

† ὁ Τρι­πό­λε­ως Θε­ο­φύ­λα­κτος

† ὁ Κα­λῆς Ἐλ­πί­δος Σέρ­γι­ος

† ὁ Κυ­ρή­νης Ἀ­θα­νά­σι­ος

† ὁ Καρ­θα­γέ­νης Ἀ­λέ­ξι­ος

† ὁ Μου­άν­ζας Ἱ­ε­ρώ­νυ­μος

† ὁ Γου­ϊ­νέ­ας Γε­ώρ­γι­ος

† ὁ Ἑρ­μου­πό­λε­ως Νι­κό­λα­ος

† ὁ Εἰ­ρη­νου­πό­λε­ως Δη­μή­τρι­ος

† ὁ Ἰ­ω­αν­νου­πό­λε­ως καί Πρε­το­ρί­ας Δα­μα­σκη­νός

† ὁ Ἄκ­κρας Νάρ­κισ­σος

† ὁ Πτο­λε­μα­ΐ­δος Ἐμ­μα­νου­ήλ

† ὁ Κα­με­ρούν Γρη­γό­ρι­ος

† ὁ Μέμ­φι­δος Νι­κό­δη­μος

† ὁ Κα­τάγ­κας Με­λέ­τι­ος

† ὁ Μπρα­ζα­βίλ καί Γκαμ­πόν Παν­τε­λε­ή­μων

† ὁ Μπου­ρούν­τι καί Ρου­άν­τας Ἰν­νο­κέν­τι­ος

† ὁ Μο­ζαμ­βί­κης Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Νι­έ­ρι καί Ὄ­ρους Κέ­νυ­ας Νε­ό­φυ­τος

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Πα­τρι­αρ­χεί­ου Ἱ­ε­ρο­σο­λύ­μων

 

† ὁ Φι­λα­δελ­φεί­ας Βε­νέ­δι­κτος

† ὁ Κων­σταν­τί­νης Ἀ­ρί­σταρ­χος

† ὁ Ἰ­ορ­δά­νου Θε­ο­φύ­λα­κτος

† ὁ Ἀν­θη­δῶ­νος Νε­κτά­ρι­ος

† ὁ Πέλ­λης Φι­λού­με­νος

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Σερ­βί­ας

 

† ὁ Ἀ­χρί­δος καί Σκο­πί­ων Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ Μαυ­ρο­βου­νί­ου καί Πα­ρα­θα­λασ­σί­ας Ἀμ­φι­λό­χι­ος

† ὁ Ζάγ­κρεμπ καί Λι­ουμ­πλι­ά­νας Πορ­φύ­ρι­ος

† ὁ Σιρ­μί­ου Βα­σί­λει­ος

† ὁ Βου­δι­μί­ου Λου­κι­α­νóς

† ὁ Νέ­ας Γκρατ­σά­νιτ­σας Λογ­γῖ­νος

† ὁ Μπάτ­σκας Εἰ­ρη­ναῖ­ος

† ὁ Σβορ­νι­κί­ου καί Τούζ­λας Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Ζίτ­σης Ἰ­ου­στῖ­νος

† ὁ Βρα­νί­ων Πα­χώ­μι­ος

† ὁ Σου­μα­δί­ας Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ Μπρα­νιτ­σέ­βου Ἰ­γνά­τι­ος

† ὁ Δαλ­μα­τί­ας Φώ­τι­ος

† ὁ Μπί­χατς καί Πέ­τρο­βατς Ἀ­θα­νά­σι­ος

† ὁ Νίκ­σιτς καί Βου­δίμ­λι­ε Ἰ­ω­αν­νί­κι­ος

† ὁ Ζα­χου­μί­ου καί Ἑρ­ζε­γο­βί­νης Γρη­γό­ρι­ος

† ὁ Βα­λι­έ­βου Μι­λού­τιν

† ὁ ἐν Δυ­τι­κῇ Ἀ­με­ρι­κῇ Μά­ξι­μος

† ὁ ἐν Αὐ­στρα­λί­ᾳ καί Νέ­ᾳ Ζη­λαν­δί­ᾳ Εἰ­ρη­ναῖ­ος

† ὁ Κρού­σε­βατς Δαυ­ΐδ

† ὁ Σλαυ­ο­νί­ας Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ ἐν Αὐ­στρί­ᾳ καί Ἑλ­βε­τί­ᾳ Ἀν­δρέ­ας

† ὁ Φραγ­κφούρ­της καί ἐν Γερ­μα­νί­ᾳ Σέρ­γι­ος

† ὁ Τι­μο­κί­ου Ἱ­λα­ρί­ων

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Ρου­μα­νί­ας

 

† ὁ Ἰ­α­σί­ου καί Μολ­δα­βί­ας καί Μπου­κο­βί­νης Θε­ο­φά­νης

† ὁ Σιμ­πί­ου καί Τραν­συλ­βα­νί­ας Λαυ­ρέν­τι­ος

† ὁ Βάντ, Φε­λε­άκ καί Κλούζ καί Κλούζ, Ἄλ­μπας, Κρι­σά­νας καί Μα­ρα­μοῦ­ρες Ἀν­δρέ­ας

† ὁ Κρα­ϊ­ό­βας καί Ὀλ­τε­νί­ας Εἰ­ρη­ναῖ­ος

† ὁ Τι­μι­σο­ά­ρας καί Βα­νά­του Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ ἐν Δυ­τι­κῇ καί Νο­τί­ῳ Εὐ­ρώ­πῃ Ἰ­ω­σήφ

† ὁ ἐν Γερ­μα­νί­ᾳ καί Κεν­τρι­κῇ Εὐ­ρώ­πῃ Σε­ρα­φείμ

† ὁ Τιρ­γο­βι­στί­ου Νή­φων

† ὁ Ἄλ­μπα Ἰ­ού­λι­α Εἰ­ρη­ναῖ­ος

† ὁ Ρώ­μαν καί Μπα­κά­ου Ἰ­ω­α­κείμ

† ὁ Κά­τω Δου­νά­βε­ως Κασ­σι­α­νός

† ὁ Ἀ­ράντ Τι­μό­θε­ος

† ὁ ἐν Ἀ­με­ρι­κῇ Νι­κό­λα­ος

† ὁ Ὀ­ράν­τε­α Σω­φρό­νι­ος

† ὁ Στρε­χα­ΐ­ας καί Σε­βε­ρί­νου Νι­κό­δη­μος

† ὁ Τουλ­σέ­ας Βησ­σα­ρί­ων

† ὁ Σα­λά­ζης Πε­τρώ­νι­ος

† ὁ ἐν Οὑγ­γα­ρί­ᾳ Σι­λου­α­νός

† ὁ ἐν Ἰ­τα­λί­ᾳ Σι­λου­α­νός

† ὁ ἐν Ἱ­σπα­νί­ᾳ καί Πορ­το­γα­λί­ᾳ Τι­μό­θε­ος

† ὁ ἐν Βο­ρεί­ῳ Εὐ­ρώ­πῃ Μα­κά­ρι­ος

† ὁ Πλο­ε­στί­ου Βαρ­λα­άμ, Βο­η­θός πα­ρά τῷ Πα­τρι­άρ­χῃ

† ὁ Λο­βι­στέ­ου Αἰ­μι­λι­α­νός, Βο­η­θός πα­ρά τῷ Ἀρ­χι­ε­πι­σκό­πῳ Ρι­μνι­κί­ου

† ὁ Βι­κί­νης Ἰ­ω­άν­νης Κασ­σι­α­νός, Βο­η­θός πα­ρά τῷ Ἀρ­χι­ε­πι­σκό­πῳ ἐν Ἀ­με­ρι­κῇ

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Κύ­πρου

 

† ὁ Πά­φου Γε­ώρ­γι­ος

† ὁ Κι­τί­ου Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Κυ­ρη­νεί­ας Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Λε­με­σοῦ Ἀ­θα­νά­σι­ος

† ὁ Μόρ­φου Νε­ό­φυ­τος

† ὁ Κων­σταν­τί­ας - Ἀμ­μο­χώ­στου Βα­σί­λει­ος

† ὁ Κύκ­κου καί Τηλ­λυ­ρί­ας Νι­κη­φό­ρος

† ὁ Τα­μα­σοῦ καί Ὀ­ρει­νῆς Ἠ­σα­ΐ­ας

† ὁ Τρι­μυ­θοῦν­τος καί Λευ­κά­ρων Βαρ­νά­βας

† ὁ Καρ­πα­σί­ας Χρι­στο­φό­ρος

† ὁ Ἀρ­σι­νό­ης Νε­κτά­ρι­ος

† ὁ Ἀ­μα­θοῦν­τος Νι­κό­λα­ος

† ὁ Λή­δρας Ἐ­πι­φά­νι­ος

† ὁ Χύ­τρων Λε­όν­τι­ος

† ὁ Νε­α­πό­λε­ως Πορ­φύ­ρι­ος

† ὁ Με­σα­ο­ρί­ας Γρη­γό­ρι­ος

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Ἑλ­λά­δος

 

† ὁ Φι­λίπ­πων, Νε­α­πό­λε­ως καί Θά­σου Προ­κό­πι­ος

† ὁ Πε­ρι­στε­ρί­ου Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Ἠ­λεί­ας Γερ­μα­νός

† ὁ Μαν­τι­νεί­ας καί Κυ­νου­ρί­ας Ἀ­λέ­ξαν­δρος

† ὁ Ἄρ­της Ἰ­γνά­τι­ος

† ὁ Δι­δυ­μο­τεί­χου, Ὀ­ρε­στι­ά­δος καί Σου­φλί­ου Δα­μα­σκη­νός

† ὁ Νι­καί­ας Ἀ­λέ­ξι­ος

† ὁ Ναυ­πά­κτου καί Ἁ­γί­ου Βλα­σί­ου Ἱ­ε­ρό­θε­ος

† ὁ Σά­μου καί Ἰ­κα­ρί­ας Εὐ­σέ­βι­ος

† ὁ Κα­στο­ρί­ας Σε­ρα­φείμ

† ὁ Δη­μη­τρι­ά­δος καί Ἁλ­μυ­ροῦ Ἰ­γνά­τι­ος

† ὁ Κασ­σαν­δρεί­ας Νι­κό­δη­μος

† ὁ Ὕ­δρας, Σπετ­σῶν καί Αἰ­γί­νης Ἐ­φραίμ

† ὁ Σερ­ρῶν καί Νι­γρί­της Θε­ο­λό­γος

† ὁ Σι­δη­ρο­κά­στρου Μα­κά­ρι­ος

† ὁ Ἀ­λε­ξαν­δρου­πό­λε­ως Ἄν­θι­μος

† ὁ Νε­α­πό­λε­ως καί Σταυ­ρου­πό­λε­ως Βαρ­νά­βας

† ὁ Μεσ­ση­νί­ας Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Ἰ­λί­ου, Ἀ­χαρ­νῶν καί Πε­τρου­πό­λε­ως Ἀ­θη­να­γό­ρας

† ὁ Λαγ­κα­δᾶ, Λη­τῆς καί Ρεν­τί­νης Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ Νέ­ας Ἰ­ω­νί­ας καί Φι­λα­δελ­φεί­ας Γα­βρι­ήλ

† ὁ Νι­κο­πό­λε­ως καί Πρε­βέ­ζης Χρυ­σό­στο­μος

† ὁ Ἱ­ε­ρισ­σοῦ, Ἁ­γί­ου Ὄ­ρους καί Ἀρ­δα­με­ρί­ου Θε­ό­κλη­τος

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Πο­λω­νί­ας

 

† ὁ Λούτζ καί Πόζ­ναν Σί­μων

† ὁ Λούμ­πλιν καί Χέλμ Ἄ­βελ

† ὁ Μπι­α­λύ­στοκ καί Γκντάνσκ Ἰ­ά­κω­βος

† ὁ Σι­ε­μι­α­τίτ­σε Γε­ώρ­γι­ος

† ὁ Γκορ­λίτ­σε Πα­ΐ­σι­ος

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Ἀλ­βα­νί­ας

† ὁ Κο­ρυτ­σᾶς Ἰ­ω­άν­νης

† ὁ Ἀρ­γυ­ρο­κά­στρου Δη­μή­τρι­ος

† ὁ Ἀ­πολ­λω­νί­ας καί Φί­ερ Νι­κό­λα­ος

† ὁ Ἐλ­μπα­σάν Ἀν­τώ­νι­ος

† ὁ Ἀ­μαν­τί­ας Να­θα­να­ήλ

† ὁ Βύ­λι­δος Ἄ­στι­ος

 

Ἀν­τι­προ­σω­πεί­α Ἐκ­κλη­σί­ας Τσε­χί­ας καίΣλο­βα­κί­ας

 

† ὁ Πρά­γας Μι­χα­ήλ

† ὁ Σούμ­περκ Ἠ­σα­ΐ­ας

 

Ἑλ­βε­τί­ας Ἱ­ε­ρε­μί­ας, ἐ­πί κε­φα­λῆς τςΠα­νορ­θο­δό­ξου Γραμ­μα­τεί­ας τςἉ­γί­ας καιΜε­γά­λης Συ­νό­δου

 

Κατεβάστε γιἀ ἀποθήκευση ἤ ἐκτύπωση τήν Ἐγκύκλιο στό σύνδεσμο: ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Α.Μ.Σ.Ο.Ε.

 
© 2010 Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ρέθυμνο, Κρήτη - Τηλεφωνικό Κέντρο 28310 22415 - Fax 28310 28557
 

Ρέθυμνο 

HOTSoft.gr σχεδιασμός, κατασκευή, Προώθηση ιστοσελίδων, Κρητη SEO. Ρέθυμνο Aσύρματα δίκτυα WiFi, Δομημένη καλωδίωση, έξυπνο σπίτι. Rethymno 

Website Design, Web Development, Web site Promotion, SEO Crete SEM.
powered by HOTSoft.gr
internet, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες